Công tác kiểm tra góp phần đấu tranh, phòng chống tham nhũng, tiêu cực; thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng

Phòng, chống tham nhũng là một trong những chức năng quan trọng của UBKT các cấp, được quy định cụ thể tại Quy định số 01-QĐ/TW, ngày 10/5/2018 của Bộ Chính trị về trách nhiệm, thẩm quyền của UBKT trong công tác phòng, chống tham nhũng. 

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã khẳng định: Trong nhiệm kỳ qua, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đã đoàn kết, chung sức, đồng lòng nỗ lực phấn đấu, thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ và đạt được nhiều thành tựu rất quan trọng, toàn diện, tạo nhiều dấu ấn nổi bật. Công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng được đặc biệt chú trọng, triển khai toàn diện, đồng bộ, hiệu quả. Công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực chuyển biến mạnh mẽ, có bước đột phá, ngày càng đi vào chiều sâu…

Trong những kết quả và thành tựu nêu trên của đất nước, có phần đóng góp tích cực của Ngành Kiểm tra Đảng. Trong nhiệm kỳ vừa qua, toàn Ngành Kiểm tra đã nỗ lực cố gắng không ngừng, vượt qua nhiều khó khăn, thách thức, phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị được giao, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XII của Đảng và công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, siết chặt kỷ luật, kỷ cương, tăng cường đoàn kết, thống nhất trong Đảng, đồng thuận trong xã hội; đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí; giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế-xã hội; củng cố và tăng cường niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước.

UBKT Trung ương và UBKT các cấp đã tổ chức thực hiện toàn diện các nhiệm vụ theo quy định của Điều lệ Đảng và các nhiệm vụ Bộ Chính trị, Ban Bí thư, cấp ủy giao, với một khối lượng công việc rất lớn, tăng nhiều so với các nhiệm kỳ trước đây, chất lượng, hiệu quả không ngừng được nâng lên. Trong đó, nổi bật là đã rất chủ động, quyết liệt trong thực hiện nhiệm vụ kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm và đã tạo được bước đột phá trong thực hiện nhiệm vụ trọng tâm này. Có những vụ việc mới, việc khó, phức tạp, nhạy cảm, kéo dài qua nhiều nhiệm kỳ, liên quan đến nhiều cấp, nhiều ngành, nhiều địa phương, gây bức xúc trong xã hội đã được kiểm tra, kết luận rõ và xử lý nghiêm minh, kịp thời các tổ chức đảng, đảng viên vi phạm, trong đó có cả những đồng chí giữ cương vị cao của Đảng, Nhà nước, lãnh đạo chủ chốt các địa phương, đơn vị, sỹ quan cấp tướng trong lực lượng vũ trang với tinh thần làm nghiêm từ trên xuống, không có “vùng cấm”, không có ngoại lệ. Các tổ chức đảng sau khi được kiểm tra, giám sát đều đã quyết tâm khắc phục, sửa chữa khuyết điểm, vi phạm; siết chặt lại kỷ luật, kỷ cương; tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị của địa phương, đơn vị đạt nhiều kết quả tích cực.

Trong nhiệm kỳ XII, UBKT Trung ương đã kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm đối với 41 đảng viên và 35 tổ chức đảng (tăng 24% đảng viên và 169% tổ chức so với nhiệm kỳ XI). Thi hành kỷ luật 169 đảng viên (gấp hơn 6 lần so với nhiệm kỳ XI); báo cáo đề nghị Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư thi hành kỷ luật 10 tổ chức đảng (tăng 9 lần so với nhiệm kỳ XI) và 59 đảng viên là cán bộ diện Trung ương quản lý (tăng 247% so với nhiệm kỳ XI. 

Đạt được những kết quả tích cực nêu trên có nhiều nguyên nhân, nhưng nguyên nhân quan trọng nhất đó là:

Thứ nhất, UBKT Trung ương và UBKT các cấp luôn nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát, quyết liệt, kịp thời của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và cấp ủy các cấp; sự phối hợp chặt chẽ, có hiệu quả của các cơ quan liên quan, nhất là các cơ quan trong khối nội chính và sự đồng tình, ủng hộ của đông đảo cán bộ, đảng viên và nhân dân. Có thể nói, đây chính là “điểm tựa” vững chắc và là nguồn cổ vũ, động viên, khích lệ to lớn để Ngành Kiểm tra triển khai thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ chính trị trong thời gian qua.

Thứ hai, UBKT các cấp đã kế thừa và phát huy những kết quả, kinh nghiệm quý báu đã đạt được trong nhiều nhiệm kỳ qua; đồng thời, đã nêu cao tinh thần đoàn kết thống nhất, phát huy được trí tuệ tập thể, thường xuyên đổi mới, sáng tạo, chủ động, quyết tâm, quyết liệt trong chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ, nhất là trong xử lý các vấn đề mới, vấn đề khó, phức tạp, nhạy cảm.

Thứ ba, đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm tra của Đảng luôn có ý thức rèn luyện, giữ gìn và khẳng định được bản lĩnh chính trị kiên định, vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, sẵn sàng vượt qua mọi khó khăn, thách thức, gian khổ, mọi tác động tiêu cực, cám dỗ, chi phối, áp lực từ bên ngoài, quyết tâm hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao, góp phần bảo vệ và giữ gìn sự trong sạch, vững mạnh của Đảng.

Bên cạnh những thuận lợi nêu trên, quá trình thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát cũng còn gặp không ít những khó khăn, vướng mắc: Giữa quyết tâm chính trị của Đảng về xây dựng và chỉnh đốn Đảng với hành động thực tế của một số cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên vẫn còn có khoảng cách. Một số cấp ủy và người đứng đầu cấp ủy chưa thật sự sâu sát, quyết liệt trong chỉ đạo, tổ chức thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát; chưa quan tâm, tạo điều kiện và là “điểm tựa” vững chắc cho UBKT trong thực hiện nhiệm vụ.

Bên cạnh đó, ý thức chấp hành kỷ luật của một số tổ chức và đảng viên chưa nghiêm, nhất là trong việc chấp hành nguyên tắc tập trung dân chủ và quy chế làm việc; tinh thần đấu tranh tự phê bình và phê bình của một số cấp ủy, tổ chức đảng chưa cao, còn nể nang, né tránh, thậm chí bao che cho cán bộ, đảng viên vi phạm. Cơ chế, chính sách, pháp luật trên một số lĩnh vực quản lý kinh tế-xã hội chưa thật đầy đủ, còn thiếu chặt chẽ, đồng bộ, thống nhất, nhất là trong lĩnh vực đất đai, tài nguyên, khoáng sản, tài chính, ngân hàng, đầu tư, quản lý doanh nghiệp nhà nước. Một số quy định pháp luật về phòng, chống tham nhũng còn chưa phù hợp, tính khả thi thấp, hoặc còn có "lỗ hổng", nhưng chưa được sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện kịp thời để làm cơ sở pháp lý cho việc phòng, chống tham nhũng. Việc phân định trách nhiệm của người đứng đầu trong mối quan hệ với cấp ủy và tập thể lãnh đạo địa phương, đơn vị chưa thật rõ ràng, dẫn đến khó khăn trong xác định trách nhiệm của tập thể, cá nhân và xử lý khi xảy ra vi phạm.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã đánh giá: Công tác xây dựng Đảng còn không ít hạn chế, khuyết điểm. Những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ và tình trạng tham nhũng, lãng phí, tiêu cực còn diễn biến phức tạp. Đồng thời, Đại hội yêu cầu trong thời gian tới phải đặc biệt coi trọng và đẩy mạnh hơn nữa công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng; đổi mới mạnh mẽ, nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát của Đảng; xử lý kịp thời, kiên quyết, triệt để, đồng bộ, nghiêm minh các tổ chức đảng, đảng viên vi phạm. Nhiệm vụ trên đang đặt ra cho UBKT các cấp và đội ngũ cán bộ kiểm tra trách nhiệm hết sức nặng nề. Để góp phần thực hiện thắng lợi phương hướng, nhiệm vụ về công tác kiểm tra, giám sát, phòng chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí trong nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, cần tập trung thực hiện tốt các giải pháp sau:

Một là, đẩy mạnh nghiên cứu, quán triệt, tuyên truyền các nội dung về công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng, phòng chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí nêu trong Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng nhằm tạo sự thống nhất cao về ý chí và hành động trong toàn Đảng, trước hết là trong cấp ủy, người đứng đầu cấp ủy, tổ chức đảng, tổ chức nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, đoàn thể chính trị-xã hội về công tác kiểm tra, giám sát và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí.

Tiếp tục thực hiện có kết quả các nghị quyết của Trung ương về xây dựng, chỉnh đốn Đảng, như: Nghị quyết Trung ương 4 khoá XI, khóa XII gắn với Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; các Thông báo kết luận số 10-KL/TW, số 156-TB/TW của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 3, Nghị quyết Trung ương 5 (khóa X) về tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, phòng chống tham nhũng, lãng phí…

Cấp ủy thường xuyên quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và tạo điều kiện thuận lợi cho UBKT thực hiện nhiệm vụ theo quy định của Điều lệ Đảng, nhất là đối với những vụ việc khó khăn, phức tạp, nhạy cảm hoặc những vấn đề mới phát sinh. Thực tiễn cho thấy, ở đâu và khi nào, người đứng đầu cấp ủy quan tâm, coi trọng và trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, thực hiện công tác kiểm tra, giám sát, thì ở đó, vai trò trách nhiệm của UBKT được phát huy, hoạt động kiểm tra, giám sát được đẩy mạnh; nội bộ đoàn kết thống nhất; kỷ luật, kỷ cương được giữ vững, cán bộ, đảng viên ít vi phạm; thực hiện nhiệm vụ chính trị đạt kết quả tốt; tổ chức đảng ngày càng trong sạch, vững mạnh. 

Hai là, việc xác định phương hướng nhiệm vụ công tác kiểm tra, giám sát phải thiết thực, toàn diện, đồng bộ, bám sát yêu cầu nhiệm vụ chính trị và công tác xây dựng Đảng của địa phương, đơn vị trong từng thời kỳ, trọng tâm là kiểm tra tổ chức đảng cấp dưới và đảng viên khi có dấu hiệu vi phạm với tinh thần chủ động hơn, nỗ lực quyết tâm cao hơn, hành động quyết liệt hơn, tập trung vào những nơi có vấn đề phức tạp, điểm “nóng”, những địa bàn, lĩnh vực dễ nảy sinh vi phạm, tiêu cực, tham nhũng gắn với trách nhiệm người đứng đầu, như: Công tác cán bộ, quản lý đất đai, tài nguyên, khoáng sản, đầu tư xây dựng cơ bản, y tế, giáo dục, quản lý tài chính, mua sắm và sử dụng tài sản công…

Tăng cường giám sát để giúp cho tổ chức đảng, đảng viên kịp thời chấn chỉnh, khắc phục, sửa chữa khuyết điểm, vi phạm, không để khuyết điểm kéo dài trở thành vi phạm, vi phạm nhỏ trở thành vi phạm lớn, vi phạm của một người trở thành vi phạm của cả tập thể. Việc xử lý kỷ luật phải công minh, chính xác, kịp thời, tích cực góp phần ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, "lợi ích nhóm"… Công khai kết quả xử lý các vụ việc trên các phương tiện thông tin đại chúng để nhân dân biết và giám sát; đồng thời, phát huy tối đa hiệu quả, tác dụng trong phòng ngừa, giáo dục, răn đe, cảnh tỉnh vi phạm, tạo hiệu ứng tốt trong xã hội.

Bám sát sự chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và đồng chí Tổng Bí thư, với tinh thần “không dừng”, “không nghỉ”, “không chùng xuống”, từ đầu nhiệm kỳ XIII đến nay, UBKT Trung ương đã thành lập 56 đoàn kiểm tra, giám sát, trong đó có 17 đoàn kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm đối với 17 tổ chức đảng và 7 đảng viên (tăng 7 lần so với 6 tháng đầu nhiệm kỳ XII), có 10 đoàn kiểm tra liên quan đến các vụ việc, vụ án tham nhũng, gây thất thoát tài sản nhà nước theo đúng tinh thần chỉ đạo tại Kết luận số 01-TB/BCĐTW, ngày 19/3/2021 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng. Qua kiểm tra, đã quyết định thi hành kỷ luật 24 đảng viên; báo cáo đề nghị Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư thi hành kỷ luật 03 tổ chức và 16 đảng viên (trong đó, có 01 đồng chí nguyên Ủy viên Trung ương Đảng; 01 đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy; 02 đồng chí Phó Bí thư Bí thư, nguyên Phó Bí thư Tỉnh ủy; 01 đồng chí nguyên Thứ trưởng; 01 sỹ quan cấp tướng). 

Ba là, tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung và ban hành mới các văn bản, quy định, hướng dẫn về công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật đảng, bảo đảm khoa học, đồng bộ, thống nhất, khả thi, trong đó chú trọng đổi mới, cải tiến các phương pháp, quy trình kiểm tra, giám sát để chủ động phát hiện từ sớm, ngăn chặn từ gốc vi phạm, khuyết điểm của tổ chức đảng và đảng viên; kết hợp chặt chẽ giữa xây và chống, xây là nhiệm vụ cơ bản, chiến lược lâu dài, chống là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách. Tập trung hoàn thiện cơ chế kiểm tra, giám sát đối với công tác cán bộ, thực thi quyền lực của người có chức, có quyền; suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; tham nhũng, lãng phí, “lợi ích nhóm”. 

Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng tiếp tục xác định hoàn thiện thể chế là một trong ba đột phá chiến lược trong nhiệm kỳ XIII. Do đó, ngay từ đầu nhiệm kỳ, UBKT Trung ương đã kịp thời tham mưu, trình Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị xem xét, ban hành Quy định số 22-QĐ/TW, ngày 28/7/2021 về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng; đồng thời, tập trung rà soát, đề nghị sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện Quy định 47-QĐ/TW về những điều đảng viên không được làm và nhiều quy định, quy trình, hướng dẫn về công tác kiểm tra, giám sát với nhiều điểm mới, tạo điều kiện thuận lợi cho cấp ủy, tổ chức đảng và UBKT các cấp triển khai nhiệm vụ kiểm tra, giám sát thống nhất từ Trung ương đến cơ sở.

Bốn là, phối hợp chặt chẽ giữa công tác kiểm tra, giám sát của Đảng với công tác thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử của Nhà nước. Trong thời gian qua, các ban cán sự đảng, đảng đoàn, đảng ủy trực thuộc Trung ương đã phối hợp tốt với UBKT Trung ương, nhất là trong việc trao đổi thông tin, tài liệu liên quan đến dấu hiệu vi phạm của cán bộ diện Trung ương quản lý. Nhiều kết luận của các cơ quan công an, thanh tra, kiểm toán đã được chuyển cho UBKT Trung ương để xem xét, xử lý các tổ chức đảng và đảng viên có trách nhiệm liên quan. Một số kết luận của UBKT Trung ương đã tạo tiền đề cho các ngành chức năng xử lý các vụ việc theo quy định của pháp luật.

Thứ năm, để hoàn thành các nội dung nêu trên, điều quan trọng và tiên quyết là phải tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ kiểm tra các cấp có đủ bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức trong sáng, tinh thần trách nhiệm cao, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao, góp phần bảo vệ, giữ gìn sự trong sạch, vững mạnh của Đảng, xứng đáng với niềm tin, sự kỳ vọng của Đảng và Nhân dân./.

Đoàn Anh Dũng

Ủy viên UBKT Trung ương