Đại hội 19 Đảng Cộng sản Trung Quốc: Kiên định quản lý Đảng nghiêm minh, toàn diện, diệt trừ tham nhũng

Đại hội đại biểu toàn quốc Đảng Cộng sản Trung Quốc lần thứ 19, diễn ra từ ngày 18 đến 24-10-2017 là sự kiện chính trị quan trọng thu hút sự quan tâm đặc biệt của người dân Trung Quốc và dư luận quốc tế. Đại hội không chỉ phác họa bức tranh phát triển của Trung Quốc trong hơn 30 năm tới đây, mà còn xây dựng chiến lược, giải pháp cụ thể cho việc thực hiện mục tiêu "xây dựng toàn diện xã hội khá giả, giành thắng lợi to lớn chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc trong thời đại mới".

Định hình tương lai Trung Quốc

Đại hội 19 diễn ra vào thời điểm khi Đảng Cộng sản và nhân dân Trung Quốc gặt hái được không ít thành quả trong công cuộc thực hiện mục tiêu xây dựng xã hội khá giả toàn diện vào năm 2020, tiếp tục cải cách mở cửa theo hướng sâu rộng, đẩy nhanh việc chuyển đổi phương thức phát triển kinh tế. Trong giai đoạn 2012-2016, trung bình mỗi năm có khoảng 13,9 triệu người dân nước này thoát khỏi đói nghèo và thu nhập bình quân đầu người tại các khu vực nông thôn nghèo khó đã tăng 10,7%/năm.

Bất chấp tình hình kinh tế toàn cầu vẫn bấp bênh với hàng loạt thách thức mới nổi trong 5 năm qua, kinh tế Trung Quốc tiếp tục duy trì vị trí nền kinh tế thứ hai thế giới với tốc độ tăng trưởng hằng năm ổn định ở mức cao so với mặt bằng chung. Năm 2017, giá trị Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Trung Quốc ước vượt mức 80 nghìn tỷ nhân dân tệ (khoảng 12,1 nghìn tỷ USD). Đặc biệt, Trung Quốc đã vượt qua năm 2015 đầy bất ổn của thị trường chứng khoán và đồng tệ mất giá. Bên cạnh đó, quá trình chuyển đổi phát triển kinh tế cũng thu được những kết quả nhất định với việc coi trọng phát triển về chất lượng, từ đó đặt trọng tâm vào tiêu thụ nội địa và một số lĩnh vực đầu tư - đặc biệt là năng lượng xanh - thay vì tập trung vào xuất khẩu. Việc thực thi sáng kiến "Vành đai và Con đường" đưa Trung Quốc trở thành nhà đầu tư xúc tác đối với các khu vực địa lý khác nhau và trở thành động lực thúc đẩy kết nối giữa các nước, qua đó giúp Trung Quốc nâng cao được vị thế trên trường quốc tế.

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu và cơ hội trên, Trung Quốc cũng đang đứng trước những thách thức mới cả ở trong và ngoài nước. Kinh tế Trung Quốc tăng trưởng chậm lại, ước đạt 6,5% năm 2017 này (so với bình quân 10,5%/năm giai đoạn 2005-2014). Dân số quá đông khiến khoảng cách giàu - nghèo ngày càng tăng giữa các vùng, miền và giữa đô thị với nông thôn. Ở 7 thành phố lớn, GDP bình quân đầu người là 10.000 USD/người/năm, song ở miền Tây, GDP bình quân chỉ là 2.000 USD/người/năm. Theo thống kê chính thức, hiện còn hàng chục triệu người Trung Quốc vẫn đang vật lộn kiếm sống và có mức sinh hoạt chưa đến 1 USD/ngày, nên mục tiêu hoàn thành xã hội khá giả vào năm 2020 là nhiệm vụ rất khó khăn. Cùng với đó, do phát triển quá nóng, những mâu thuẫn trong cấu trúc kinh tế Trung Quốc đang ngày càng lộ rõ. Phần lớn chương trình cải cách kinh tế được công bố hồi cuối năm 2013 vẫn bị đình trệ. Trong khi đó, sáng tạo công nghệ mới, kết cấu ngành nghề không hợp lý. Nông nghiệp phổ biến vẫn trong tình trạng lạc hậu. Môi trường tài nguyên sinh thái bị sức ép lớn. Đặc biệt, một trong những vấn đề cấp bách cần giải quyết hiện nay là vấn đề nợ công, đã lên tới gần 260% GDP tính tới giữa năm nay. Bên cạnh đó, công cuộc cải cách mở cửa ở Trung Quốc cũng đang đòi hỏi phải hướng đến giai đoạn phát triển mới, nhằm bảo đảm sự cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường, duy trì ổn định xã hội và bảo tồn các giá trị văn hóa tiên tiến dựa trên hệ thống giá trị chủ nghĩa xã hội mang đặc sắc Trung Quốc. Nhiều mâu thuẫn xã hội phát sinh, an ninh trật tự, an toàn xã hội và chấp hành pháp luật. Nạn tham nhũng còn nghiêm trọng...

Để vượt qua những thách thức đó, trong Báo cáo chính trị trình bày tại phiên khai mạc đại hội, Tổng Bí thư Tập Cận Bình đưa ra một loạt các giải pháp phát triển kinh tế - xã hội. Ông cũng khẳng định rằng Trung Quốc sẽ không đóng cửa với thế giới, mà ngày càng mở cửa hơn nữa. Trung Quốc quyết tâm xây dựng thành công xã hội khá giả toàn diện vào năm 2010.

Đại hội 19 bầu Ban Chấp hành Trung ương và Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương khóa mới với Tổng Bí thư Tập Cận Bình là "hạt nhân lãnh đạo". Nghị quyết Đại hội nêu rõ Đảng Cộng sản Trung Quốc tiến hành sửa đổi Điều lệ Đảng, coi cải cách mở cửa là con đường để xây dựng một nước Trung Quốc mạnh hơn và là đặc trưng quan trọng nhất của giai đoạn phát triển mới ở Trung Quốc. Đại hội cũng nhất trí thông qua "Tư tuởng Tập Cận Bình về CNXH đặc sắc Trung Quốc thời đại mới", đồng thời đưa tư tưởng này quán triệt vào Điều lệ Đảng sửa đổi.

Quản lý Đảng nghiêm minh, nâng cao năng lực cầm quyền

Một trong những trọng tâm của Đại hội Đảng Cộng sản Trung Quốc là khẳng định và phát huy kết quả trong cuộc chiến chống tham nhũng sâu rộng, kiên quyết và toàn diện cũng như đề ra phương hướng thực hiện quản lý Đảng nghiêm minh nhằm không ngừng nâng cao năng lực cầm quyền và trình độ lãnh đạo của Đảng, đáp ứng yêu cầu thời đại.

Được phát động theo nghị quyết Đại hội 18 - năm 2012, công cuộc chống tham nhũng, thoái hóa chính trị rõ ràng là một thành tựu nổi bật nhất trong nhiệm kỳ 5 năm qua. Ngay trước thềm khai mạc Đại hội, Đảng Cộng sản Trung Quốc tiếp tục đẩy nhanh tốc độ xử lý những cán bộ cấp cao vi phạm kỷ luật đảng, pháp luật nhà nước. Ngày 29-9, hội nghị Bộ Chính trị xem xét và thông qua "Báo cáo thẩm tra về vụ án Tôn Chính Tài vi phạm kỷ luật nghiêm trọng" của Ủy ban Kiểm tra kỷ luật Trung ương (CCDI), quyết định khai trừ đảng tịch, cách mọi chức vụ công của Tôn Chính Tài - Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Thành ủy Trùng Khánh - và chuyển vấn đề cùng manh mối phạm tội sang cơ quan tư pháp xử lý. Được biết, ông Tôn Chính Tài, 54 tuổi, một trong hai Ủy viên Bộ Chính trị trẻ nhất khóa 18 (cùng ông Hồ Xuân Hoa),  từng được nhiều dư luận dự đoán có nhiều triển vọng trở thành "thế hệ lãnh đạo thứ 6" của Trung Quốc vào năm 2022. Như vậy, đây là quan chức đương nhiệm cao cấp nhất bị xử lý về hành vi tham nhũng và vi phạm kỷ luật trong nhiệm kỳ vừa qua. Theo kết luận của CCDI, Tôn Chính Tài vi phạm nghiêm trọng kỷ luật chính trị và quy tắc chính trị của Đảng; vi phạm nghiêm trọng  kỷ luật tổ chức, chọn và dùng người theo tình thân và lợi ích, tiết lộ bí mật tổ chức; lợi dụng chức quyền và ảnh hưởng để mưu lợi ích cho người khác, bản thân và đồng lõa với người có mối quan hệ đặc biệt nhận hối lộ số tiền, quà cực lớn; giúp thân nhân mưu giành lợi ích lớn trong hoạt động kinh doanh...

Theo báo cáo tổng kết công tác nhiệm kỳ 2012-2017 của CCDI trình đại hội, trong 5 năm, các cơ quan bảo vệ đảng và pháp luật Trung Quốc tiến hành điều tra đối với 440 cán bộ cấp tỉnh, bộ và cán bộ thuộc quản lý của Ban Tổ chức Trung ương, trong đó có 43 Ủy viên Trung ương, Ủy viên Trung ương dự khuyết khóa 18; 9 người thuộc Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương; hơn 8.900 cán bộ cấp cục, sở, và 63.000 cán bộ cấp huyện, phòng bị cáo buộc tham nhũng. Số cán bộ, đảng viên cấp cơ sở bị xử lý là 278.000 người. Đồng thời, xử lý, kỷ luật nhiều trường hợp sai phạm là các quan chức cấp cao tưởng đã "hạ cánh an toàn" như cựu Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị, cựu Bộ trưởng Bộ Công an Chu Vĩnh Khang, cựu Bí thư Trùng Khánh Bạc Hy, 2 cựu phó chủ tịch Quân ủy Trung ương là Từ Tài Hậu và Quách Bá Hùng. Ngoài ra, có tới 1,34 triệu đảng viên và quan chức ở các thành phố nhỏ cùng với 648.000 đảng viên và cán bộ ở các khu vực nông thôn cũng bị xem xét kỷ luật trong giai đoạn này. Hoạt động phối hợp của Trung Quốc với cộng đồng quốc tế để truy lùng những nghi phạm tham nhũng chạy trốn ra nước ngoài, thông qua các chiến dịch như "Lưới trời", "Săn cáo"... cũng đạt hiệu quả cao, khi tính tới cuối tháng 8-2017, 3.339 nghi phạm bị bắt giữ tại hơn 90 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có 628 cựu quan chức, tịch thu được gần 9,4 tỷ nhân dân tệ (khoảng 1,4 tỷ USD). Quyết tâm chống tham nhũng của Đảng Cộng sản Trung Quốc nhằm làm trong sạch Đảng và trong sạch bộ máy Nhà nước nhận được sự ủng hộ của đông đảo nhân dân. Có tới hơn 93% số người dân được hỏi ý kiến tỏ ý hài lòng với các chiến dịch chống tham nhũng trong năm 2016, khiến lòng tin của nhân dân đối với Đảng Cộng sản ngày càng được được nâng cao.

Tuy nhiên, Tổng Bí thư Tập Cận Bình nhiều lần tuyên bố rằng không nên tự mãn về những gì đã đạt được trong 5 năm qua. Chiến dịch chống tham nhũng và thoái hóa chính trị vẫn tiếp tục, "việc tăng cường toàn diện sự quản lý đảng" sẽ luôn luôn được đưa ra trong chương trình nghị sự. Trong Báo cáo chính trị trình bày tại phiên khai mạc Đại hội, ông Tập Cận Bình chỉ rõ Đảng Cộng sản Trung Quốc sẽ thành lập Tiểu ban Lãnh đạo Trung ương về quản lý đất nước theo pháp luật toàn diện, tăng cường sự lãnh đạo thống nhất trong xây dựng Trung Quốc pháp quyền. Tổng Bí thư Tập Cận Bình đề xuất thành lập và mở rộng mô hình thí điểm Ủy ban Giám sát cấp nhà nước, tỉnh, thành phố, huyện. Cơ quan này sẽ giám sát các hoạt động quyền lực, tăng cường quản lý giám sát thường ngày đối với đảng viên, lãnh đạo, cán bộ, thực hiện giám sát đối với tất cả những công chức thi hành quyền lực công.

Từ cuối năm 2016, Trung Quốc đã thí điểm mô hình này tại Bắc Kinh và các tỉnh Sơn Tây, Chiết Giang đều đạt hiệu quả khả quan. Mục tiêu của chương trình mở rộng là xây dựng "một hệ thống giám sát trên toàn quốc mang tính tập trung, thống nhất, đáng tin cậy và hiệu quả" để có thể giám sát tất cả các cán bộ Nhà nước cũng như thân nhân các quan chức. Chương trình này cũng giúp củng cố và thống nhất vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc trong cuộc chiến chống tham nhũng. 

Phát biểu tại diễn đàn Đại hội 19, Tổng Bí thư Tập Cận Bình tuyên bố coi tham nhũng là mối đe dọa lớn nhất mà Đảng Cộng sản Trung Quốc đang đối mặt. Ông nhấn mạnh Đảng Cộng sản Trung Quốc sẽ nỗ lực thông qua luật chống tham nhũng và thiết lập cơ chế báo cáo về tham nhũng đối với các ủy ban thanh tra kỷ luật và các cơ quan giám sát. Đánh giá về hoạt động của CCDI trong những năm qua, Đại hội 19 cho rằng cơ quan này đã gây dựng được ý thức chính trị, sự tự giác và trung thực cao trong đảng viên và nhân dân. "Cuộc đấu tranh chống tham nhũng đã trở thành xu thế áp đảo, được củng cố và tiếp tục phát triển" - Nghị quyết Đại hội 19 khẳng định và nêu rõ: Đảng Cộng sản Trung Quốc tiếp tục nỗ lực toàn diện nhằm bảo đảm việc duy trì cuộc chiến chống tham nhũng. Cơ sở, thể chế bảo đảm cho thành công của cuộc chiến đấu này đang được Đảng và Chính phủ Trung Quốc hoàn thiện. Như vậy, dù ông Vương Kỳ Sơn, Chủ nhiệm CCDI khóa 18 - người được coi là "kiến trúc sư" của cuộc đấu tranh chống tham nhũng suốt thời gian qua tại Trung Quốc nghỉ công tác, có thể chắc chắn rằng hoạt động này sẽ được tiến hành liên tục với tầm vóc mới./.

Sinh viên một trường đại học ở tỉnh An Huy hoan nghênh Báo cáo của Tổng Bí thư Tập Cận Bình tại Đại hội. (Ảnh: AFP/Getty)

Phương Linh