Thủ tướng I-xra-en bị điều tra về cáo buộc tham nhũng, gian lận: Không có “vùng cấm”

Ngày 3-8-2017 vừa qua, sau nhiều tháng "đồn đoán" do những cuộc thẩm vấn sơ bộ, cảnh sát I-xra-en chính thức xác nhận Thủ tướng nước này Benjamin Netanyahu đang bị điều tra với các cáo buộc tham nhũng, gian lận và bội tín. Đây là vụ bê bối mới nhất liên quan đến ông Netanyahu, sau khi  Bộ Tư pháp I-xra-en cho mở cuộc điều tra đối với cáo buộc tham nhũng chung quanh hợp đồng mua tàu ngầm với công ty ThyssenKrupp của Đức, trị giá 1,5 tỷ USD, vốn bị cho là dính líu đến một số người thân cận với Thủ tướng I-xra-en.

Đối tượng của 3 cuộc điều tra đồng thời

Theo báo Người bảo vệ (Guardian, Anh) ngày 4-8, cáo buộc chống lại thủ tướng I-xra-en được tiết lộ trong đơn yêu cầu của các nhân viên điều tra về việc tránh công khai những cuộc thảo luận của ông Netanyahu với cựu Chánh văn phòng Phủ Thủ tướng Ari Harow, xoay quanh nghi án hành vi nhận hối lộ của những cộng sự thân tín của ông Netanyahu từ thỏa thuận mua tàu ngầm của Đức. Đây chỉ là 1 trong 3 cuộc điều tra cấp cao đang được cơ quan bảo vệ pháp luật tiến hành đồng thời liên quan tới người đứng đầu Chính phủ I-xra-en.

Hãng tin AFP (Pháp) dẫn lời một quan chức giấu tên của I-xra-en xác nhận ông Ari Harow đạt được thỏa thuận "hợp tác" với cơ quan công tố vào ngày 4-8. Chi tiết của thỏa thuận này không được tiết lộ do lệnh cấm của tòa án. Ông Harow làm việc cho ông Netanyahu trong giai đoạn 2009-2010 và 2014-2015 trước khi từ chức do các cáo buộc tham nhũng. Với thỏa thuận trên, để đổi lại việc làm nhân chứng, cựu quan chức này sẽ được giảm nhẹ tội trong trường hợp bị kết án. Chưa rõ cựu quan chức này có trực tiếp ra làm chứng tại phiên tòa chống lại Thủ tướng Netanyahu hay không. Phản ứng lại, trong một đăng tải trên trang Facebook cá nhân, Thủ tướng Netanyahu cho rằng quyết định ra làm chứng của ông Harow là "không đáng để chú ý," đồng thời cam kết với người dân I-xra-en sẽ "tiếp tục nỗ lực vì lợi ích của đất nước".

Đây có thể là cuộc khủng hoảng chính trị nghiêm trọng nhất trong sự nghiệp của Thủ tướng Netanyahu, người đang cạnh tranh kỷ lục tại vị lâu nhất với vị Thủ tướng lập quốc David Ben-Gurion. Những nghi ngờ sai phạm của Thủ tướng Netanyahu từng được cơ quan công tố và điều tra I-xra-en quan tâm. Cảnh sát cũng từng thẩm vấn ông về những nghi ngờ này nhưng chưa chính thức xác định. Chúng chỉ được công bố lần đầu trong hồ sơ cáo trạng của điều tra viên đọc tại tòa án hôm 3-8 nhằm yêu cầu tòa án áp lệnh khai báo chi tiết trong cuộc thương lượng với Ari Harow để ông này ra hầu tòa với tư cách nhân chứng nhà nước.

Theo thông báo của cảnh sát I-xra-en, vào trung tuần tháng 8-2017, để đổi lấy việc ra làm chứng, ông Harow sẽ chỉ nhận mức án phạt 6 tháng lao động công ích cùng số tiền phạt 193.000 USD thay cho án tù do ông phạm tội "lạm dụng tín nhiệm". Việc Harow ra làm nhân chứng có thể sẽ tạo nên "đòn trời giáng" vào Thủ tướng Netanyahu trong các cuộc điều tra.

Các thông tin được công bố sau đó cho thấy, theo hồ sơ điều tra, ông Netanyahu bị nghi ngờ phạm tội "gian lận, lợi dụng lòng tin và nhận hối lộ", và bị đưa vào diện nghi can do trực tiếp hoặc gián tiếp dính líu đến 3 cuộc điều tra. Từ tháng 1-2017 đến nay, các nhân viên đơn vị Lahav 433 - một đơn vị chuyên biệt chống tham nhũng thuộc cảnh sát I-xra-en, có quyền điều tra cả quan chức và công dân - đã 3 lần đến tận nơi ở của Thủ tướng Netanyahu để thẩm vấn ông về các vụ việc trên.

Vụ thứ nhất mang mật danh là "Vụ 1000", trong đó Lahav 433 tiến hành điều tra việc ông Netanyahu và vợ, bà Sarah, đã nhận nhiều món quà bất chính từ giới doanh nhân, trong đó bao gồm xì-gà và rượu sâm banh, thuộc loại hàng đắt tiền, từ doanh nhân Arnon Milchan, nhà sản xuất của các bộ phim "Fight Club" và "Pretty Woman", đồng thời cũng nắm cổ phần trong kênh truyền hình Channel 10. Các báo cáo cho biết, sau khi nhận quà, Thủ tướng I-xra-en đã vận động Ngoại trưởng Mỹ lúc đó là ông John Kerry theo hướng có lợi cho Milchan, khi ông này đang cố gắng xin visa vào Mỹ cho một số người quen. Mặc dù người phát ngôn và luật sư của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đây hoàn toàn chỉ là cáo buộc vô căn cứ nhằm bôi nhọ Thủ tướng, song có vẻ như cảnh sát đã có đủ bằng chứng để dựng thành cáo trạng.

Vụ thứ hai nghiêm trọng hơn, mang mật danh là "Vụ 2000", cảnh sát tập trung điều tra về hành vi vi phạm pháp luật của Thủ tướng I-xra-en trong việc thương lượng một kế hoạch tác động nhằm thay đổi thị trường truyền thông I-xra-en theo hướng có lợi cho mình. Trong vụ này, ông Netanyahu bị tố đã hứa hẹn tạo thuận lợi về thương mại cho Arnon Mozes, một chủ báo I-xra-en, để đổi lại được chủ báo này đưa tin theo hướng có lợi cho mình. Ông Mozes sở hữu tờ Yedioth Ahronoth - một trong các tờ báo lớn nhất I-xra-en, vốn thường xuyên chỉ trích các chính sách của chính phủ và cá nhân Thủ tướng. Cụ thể, ông Netanyahu hứa sẽ cắt giảm "tia-ra" (lượng phát hành) của tờ Israel Hayom - một tờ báo thân Netanyahu thuộc sở hữu của tỷ phú Mỹ Sheldon Adelson, vốn được cấp miễn phí - nếu như ông Mores lệnh cho tờ báo của mình "dịu giọng" và đăng tải các thông tin thân thiện, tích cực về Thủ tướng. Việc cắt giảm tia-ra của tờ Israel Hayom sẽ đem lại lợi ích tài chính cho ông Mores vì đây là đối thủ cạnh tranh chính đối với tờ báo của ông trong cuộc chiến giành doanh thu quảng cáo. Các cuộc trao đổi được ghi âm. Cảnh sát tìm thấy các đoạn ghi âm đó trên điện thoại của ông Harow. Lãnh đạo tờ báo Yedioth Ahronoth cũng đã bị cảnh sát thẩm vấn 5 lần.

Ảnh hưởng đến an ninh quốc gia

Vụ thứ 3 đang được tiến hành điều tra, mang mật danh "Vụ 3000", là vụ việc nổi cộm nhất, liên quan đến cáo buộc đưa và nhận hối lộ trong hợp đồng mua tàu ngầm của tập đoàn ThyssenKrupp (Đức) trị giá 2 tỷ USD. Trong vụ này, David Shimron, luật sư riêng và cũng là họ hàng bà con của ông Netanyahu bị cáo buộc đưa và nhận hối lộ, gian lận và rửa tiền. Vụ việc được cho là có ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh quốc gia của I-xra-en.

Theo hợp đồng, 3 tàu ngầm lớp Dolphin có khả năng mang tên lửa hạt nhân do ThyssenKrupp chế tạo được bán cho I-xra-en. Luật sư David Shimron là đại diện giao dịch của nhà chế tạo Đức trong hợp đồng mua tàu ngầm kể trên. Theo thông tin từ hãng Reuters, ông David Shimron vận động chính phủ I-xra-en mua tàu ngầm với tư cách đại diện của công ty ThyssenKrupp. Kênh truyền hình Channel 10 của I-xra-en cũng cho biết, ông David Shimron đã lợi dụng mối quan hệ với Thủ tướng Benjamin Netanyahu để thúc giục Chính phủ I-xra-en mua tàu ngầm, bất chấp sự phản đối của các quan chức quốc phòng. Nhiều tướng lĩnh trong lực lượng vũ trang cùng một số quan chức Bộ Quốc phòng chỉ trích rằng chi phí mua tàu ngầm của ThyssenKrupp quá cao so với giá trị thực.

Giới truyền thông cho hay, mọi việc phát sinh sau khi có xung đột lợi ích liên quan đến vai trò của ông David Shimron. Kênh Channel 10 dẫn lời một cựu quan chức Bộ Quốc phòng cáo buộc ông David Shimron gây áp lực hủy giao kèo mua tàu ngầm với một hãng thầu, để mua tàu ngầm của công ty ThyssenKrupp. Trước sự bức xúc của dư luận, công ty ThyssenKrupp phủ nhận việc ông David Shimron là đại diện của họ.

Tuy nhiên, từ cuối tháng 11-2016, trước áp lực dư luận, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Avichai Mendelblit ra lệnh cho cảnh sát điều tra hợp đồng mua tàu ngầm giữa công ty ThyssenKrupp của Đức với I-xra-en. Ngày 10-7 vừa qua, 7 người bị bắt với cáo buộc tham nhũng trong thương vụ này, gồm luật sư David Shimron, cựu Tư lệnh Hải quân Eliezer Marom (được thả hôm 12-7 và hiện bị quản thúc tại gia), doanh nhân Miki Ganor (thành viên của ThyssenKrupp), luật sư Ronen Shemer, cựu Phó Cố vấn an ninh quốc gia Avriel Bar-Yosef.

Liên quan đến vụ việc, Thủ tướng Netanyahu bị cáo buộc đã thúc đẩy việc mua tàu ngầm từ công ty ThyssenKrupp. Khi dư luận đã xì xèo về chuyện "đi đêm", ông vẫn khẳng định, không biết luật sư David Shimron tham vấn cho bên bán, đồng thời bảo vệ thương vụ mua tàu ngầm. Vì vậy, dù chưa phát hiện bằng chứng để bị coi là nghi phạm, Thủ tướng Netanyahu vẫn bị cảnh sát thẩm vấn.

Tháng 6-2017, báo chí Đức đưa thông tin: dù chấp thuận thỏa thuận bán tàu ngầm cho I-xra-en, chính quyền Đức cơ quan chức năng Đức quyết định đưa vào hợp đồng mua bán tàu ngầm một điều khoản quy định cho phép bên bán có quyền hủy hợp đồng nếu cáo buộc tham nhũng được chứng minh. Như vậy, nếu các cáo buộc tham nhũng hiện nay được điều tra sáng tỏ và có đủ bằng chứng để buộc tội các cá nhân liên quan, kể cả Thủ tướng Netanyahu, thì thương vụ mua tàu ngầm sẽ bị hủy bỏ theo điều khoản hợp đồng nêu trên.

Không có ngoại lệ

Theo thông tin từ báo chí, các cáo buộc tham nhũng, gian lận nhắm vào Thủ tướng Netanyahu, gia đình ông và những người thân tín khiến công chúng I-xra-en cảm thấy ngao ngán, bất mãn, vì đụng chạm đến nhiều khía cạnh nhạy cảm của đời sống xã hội I-xra-en.

Thói "xài sang" của ông Netanyahu đã được báo chí I-xra-en phanh phui nhiều lần, với những tấm hóa đơn "khủng" mà nhiều dân thường I-xra-en có nằm mơ cũng khó mà có được. Tờ báo Haaretz đã cho đăng thông tin về tấm hóa đơn "khủng" cho chuyến thăm New York vào tháng 6-2016 của Thủ tướng Netanyahu và gia đình, với tổng chi ngân sách nhà nước lên đến 541.886 USD. Một ngày trước khi thông báo tư cách nghi phạm đối với ông Netanyahu, cảnh sát cũng thẩm vấn vợ ông liên quan đến vấn đề chi phí ngân sách nhà nước của gia đình Thủ tướng.

Các cáo buộc đang làm xói mòn lòng tin đối với ông Netanyahu, gây nên cuộc khủng hoảng chính trị nghiêm trọng đối với người đang cạnh tranh vị trí lịch sử với người sáng lập I-xra-en, ông David Ben-Gurion. Mặt khác, cuộc điều tra và việc công khai thông tin liên quan cũng cho thấy sự kiên quyết của các cơ quan bảo vệ pháp luật I-xra-en trong việc phòng, chống tham nhũng, không có ngoại lệ, "vùng cấm", đang nhận được sự ủng hộ rộng rãi trong xã hội. Cuộc điều tra hiện đang do Liat Ben-Ari, một công tố viên nổi tiếng nghiêm khắc, người đã từng điều tra vụ án tham nhũng của cựu Thủ tướng I-xra-en Ehud Olmert. Ben-Ari hiện là người đứng đầu Cục Điều tra tội phạm tài chính của Văn phòng Bộ Tư pháp tại Tel Aviv. Trong vụ việc trước đây, kết quả điều tra của Ben-Ari đã cung cấp chứng cứ trước tòa khiến cựu Thủ tướng Olmert bị tuyên phạt 6 năm tù giam (sau đó tòa giảm án xuống còn 18 tháng). Các nhà quan sát đang nói đến khả năng ông Netanyahu bị buộc tội là điều khó tránh khỏi.

Tàu ngầm Dolphin được đóng tại xưởng của tập đoàn ThyssenKrupp (tại Kiel, Đức).

Phương Linh