Rõ là dơ mặt

06/09/2019 | 08:51 AM

Xem với cỡ chữ

Tổ chức mới bắt đầu hình thành. Người ta đang dự tính xem ai sẽ về làm người đứng đầu tổ chức này và người ta đã ngắm đến ông.

Vốn là người đứng đầu ở cơ quan vừa bị giải thể, ông hoàn toàn xa lạ với các chuyên môn ở tổ chức mới này, cho nên ông đắn đo mãi. Ông vốn là người thận trọng!

Một buổi sáng mùa hè, khi bình minh vừa hé rạng phía chân trời, chiếu những tia nắng đầu tiên vào nơi ông đang ngồi cạnh cửa sổ ngắm con chim sâu đang vô tư nhảy nhót trên mấy cành hoa giấy đầy gai, thì tiếng cô cháu gái đằng nhà vợ đã ồn ào ở tầng dưới. Rõ là người nhanh mồm nhanh miệng. Chưa thấy người đã thấy tiếng.

- Cháu chào chú.

Không kịp để ông chào đáp lại, cô cháu đã liến thoắng:

- Thôi chú về bên cháu đi. Đừng đắn đo gì nữa. Cần gì phải có nghề. Chú về làm quản lý chứ có làm nghề đâu mà lo.

Vừa nói cô cháu vừa cúi xuống bật công tắc cho chiếc quạt quay và ngồi xuống ghế, nói như thi với vòng quay của cánh quạt:

- Ở cơ quan cháu ấy à, nào có mấy người thực sự có nghề, tay ngang là chính. Như anh Vẩn đấy, học hành chắp vá mà cũng lên được cái ghế trưởng phòng; có tội tày đình đấy, không những không bị trị mà còn được nâng đỡ lên cấp cao hơn. Còn cháu đây này, có nghề chuyên môn gì đâu, vậy mà cháu cũng lên làm phó phòng rồi đấy. À mà đúng rồi. Chú về đi. Chú có về thì cháu mới lên được trưởng phòng chứ.

Nghe câu “chú có về cháu mới lên được trưởng phòng chứ”, ông sực tỉnh. Phải rồi, vừa qua, khi sắp xếp nhân sự ở cơ quan mới này, người ta đã định đưa một cậu trưởng phòng ở nơi khác về, nhưng may mà thằng chồng nó - một người thân cận với lãnh đạo Bộ - kịp thời nói và được anh Tư ở trên Bộ ủng hộ, nên quyết định đã ký cho thằng kia rồi lại bị hủy bỏ. Nó, phải rồi, cái ghế trưởng phòng ấy phải là của cháu vợ mình. Vả lại, các anh ấy cũng hứa là về đấy, mình cũng vẫn có cơ hội “lên” thêm tý nữa cơ mà.

Thế rồi, ông đồng ý về làm sếp trưởng ở cơ quan mới.

Đã gần 60 tuổi nhưng trông ông còn phong độ lắm. Nếu đạo diễn phim nào cần vai diễn về một cán bộ cao cấp, có đạo đức cách mạng sáng ngời, ăn nói lưu loát, bước đi chững chạc, thì hãy tìm đến ông. Chắc ông sẽ vui vẻ nhận lời.

Nhưng đó là thì tương lai. Còn bây giờ, ông đang bận tiếp cận với công việc và con người ở cơ quan mới!

Vốn là cán bộ lâu năm, ông biết con người quyết định sự thành bại của công việc. Tuy nhiên, ông sắp hết “đát” rồi..!

Những ngày đầu, tuần đầu, tháng đầu, người trong cơ quan thay nhau đến chào ông. Ông kín đáo quan sát xem những ai đến và ai không đến chào mình, đến thì mang theo cái gì, nói những gì. Và rồi ông đã có kết quả!

Kẻ đến với ông nhiều lần nhất là Vẩn - người mà cô cháu gái đằng vợ đã từng nhắc đến. Nghe nó nói, thì nó là thằng có “nghề” nhất, “tài giỏi” nhất, “dám nghĩ dám làm” nhất ở đây. Biết bao bằng khen, giấy khen, phần thưởng nọ, phần thưởng kia, biết bao nơi mời gọi tham gia cuộc này cuộc nọ, trong khi những người khác thì không…

Nghe cái giọng ngọt, nhẹ nhàng và có phần thớ lợ của Vẩn, ban đầu ông thấy hơi ngờ ngợ. Kinh nghiệm đường đời cho thấy: Gặp loại người “bề ngoài thơn thớt nói cười”, luôn khoe hay, khoe giỏi về mình, luôn nói xấu người khác như thằng này thì mình phải hết sức cảnh giác. Nhưng mà, từ buổi tiếp xúc ban đầu, ông thấy nó nói năng có vẻ nhẹ nhàng tình cảm, rồi những lần gặp sau, nó cũng nhẹ nhàng tình cảm như vậy, lại có quà cho ông. Rồi nó nói đi nói lại một vấn đề là: Nó bị những “kẻ xấu” ở cái cơ quan này “chơi” nó. Cứ theo như Vẩn nói thì đấy là một lũ xấu xa, chuyên môn đã “kém” lại chuyên chọc phá nội bộ cơ quan… cần phải nghiêm trị!?

Một lần, hai lần, ba lần… rồi dần dần ông cũng tin. Từ chỗ tin, ông giao phần phụ trách chuyên môn cho nó đến chỗ ông phó mặc cho nó toàn bộ phần chuyên môn, muốn làm gì thì làm… Và “may thay”, nó cũng là thằng “biết điều”. Cứ mỗi lần nó rút ruột thành công một công trình, nó cũng chia cho ông…

                                                          *

Kẻ đến gặp ông nhiều thứ nhì là Khiên. Khác với Vẩn, Khiên không làm chuyên môn, cũng không có tài nói nhẹ nhàng, khéo léo, nhưng Khiên lại có “tài” moi tiền nhà nước bằng cách nhào nặn những thứ hàng cũ, hàng giả để đưa vào kho, quyết toán số tiền Nhà nước đã dự chi trước đó. Đương nhiên, moi được tiền rồi, Khiên cũng không ăn một mình. Hắn cũng biết chi cho người nọ người kia, mỗi người một tý. Hắn khéo đến nỗi, người được nhận phần do hắn đưa cho cứ nghĩ là mình được hắn ưu ái so với người khác, nhưng chỉ có Khiên mới biết rằng: nếu cộng tổng thể số tiền mà hắn đưa cho mọi người thì vẫn còn nhỏ hơn số tiền mà hắn bỏ được vào túi riêng.

Ngón nghề thứ hai mà Khiên sử dụng là: tận dụng triệt để bối cảnh cơ quan vừa mới thành lập, đang tuyển dụng vào biên chế và tuyển hợp đồng. Khiên tự nhủ: “Tổ chức mới được hình thành, phát triển, phải tuyển dụng và hợp đồng hàng vài trăm người cơ mà, riêng phòng do Khiên phụ trách cũng phải tuyển dụng và hợp đồng đến gần một trăm. Vậy là thời cơ ngàn năm có một chứ còn gì nữa”.

Sợ ông là người liêm khiết, làm không khéo, ông sẽ mắng cho. Tuy nhiên, sau lần nghe Khiên rủ rỉ, ông xuôi dần, nhất là khi Khiên đưa “quà” lần đầu, thấy ông nhận mà không có ý kiến gì, Khiên rút kinh nghiệm và cứ thế làm.

Cứ mỗi nhân sự đến xin tuyển dụng, hay hợp đồng, dù thân quen hay không, Khiên đều “ân cần” phân tích cái sự khó khăn trong tìm kiếm việc làm ngày nay. Nào là sinh viên ra trường nhiều, mà biên chế thì ít,… nào là bây giờ xin việc ở đâu cũng phải mất tiền, rằng chỗ nọ một xuất vào biên chế phải mấy trăm triệu, nào chỗ kia thậm chí mất hàng tỷ bạc; nếu vào hợp đồng thì cũng phải bằng này, bằng này… Tùy mức độ thân sơ, Khiên có cách nói vừa mang tính chất chia sẻ với “nỗi khổ” của người tìm việc, vừa cho họ thấy tính tất yếu phải mất tiền để có việc làm, mà chủ yếu là mất tiền cho “các sếp” và cho phòng nọ, người kia, Khiên chỉ là người “vô tư” “giúp” để họ đạt được mục đích là kiếm được vị trí biên chế hoặc hợp đồng thôi, chứ còn cả như Khiên thì Khiên chẳng lấy của ai đồng nào!

Người nghe Khiên nói, lúc đầu tưởng như gặp được vị Bồ tát giáng thế, cứu độ chúng sinh. Tuy nhiên, thì cuối cùng vị “Bồ tát” vẫn chốt hạ là mỗi xuất vào biên chế là từng này tiền, vào hợp đồng là từng kia tiền; đến ngày ấy, ngày nọ chồng tiền cho Khiên thì Khiên sẽ giúp cho!

*

Như thường lệ, sau tiếng mời, Khiên đẩy cửa bước vào phòng thủ trưởng mới của cơ quan, tức là Ông Chú của cô cháu gái trưởng phòng mà Khiên hiện đang làm phó...

Tiến thẳng tới chỗ ông đang ngồi, Khiên đặt mấy bộ hồ sơ xin việc lên bàn, đồng thời, đặt túi “quà” vào gầm bàn nơi ông đang ngồi.

Đã vài ba lần như vậy, nên ông quen và hiểu rằng bên trong túi đó có tiền.

Tuy vậy, ông cũng không quên lật mấy bộ hồ sơ như là để kiểm đếm xem số tiền mà mình sẽ được nhận là bao nhiêu, liệu Khiên có mượn danh ông mà ăn chặn không!

May thay, Khiên cũng là người “sòng phẳng” và “ăn ý”!

Cứ thế, họ làm kín với nhau đến mức ông Phó Thủ trưởng được giao phụ trách phòng Khiên phải thốt lên: “Tôi phụ trách phòng ấy mà ai vào biên chế, hợp đồng tôi cũng không được biết”! Trong khi đó, thiên hạ nhìn vào, vẫn thấy ông lung linh là một vì sao đạo đức, hết lòng vì cán bộ công nhân viên cơ quan, một vị cán bộ liêm khiết, bởi ông ăn nói chững chạc, dáng đi bệ vệ oai phong và giọng nói của ông thì rất chuẩn về đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước... (?)       

*

Kẻ thứ ba năng đến chào ông là Toán “Cú”. Toán là tên cúng cơm, còn biệt danh “Cú” là tên mà thiên hạ đặt cho hắn, bởi hai lý do: một là hắn hôi như “cú” do lười vệ sinh cá nhân. Hai là, Toán có con mắt sếch “cú vọ”, hay săm soi người rồi tâu hót với cấp trên.

Một lần hắn vào để tâu hót với Thủ trưởng một chuyện. Loanh quanh thế nào lại ra chuyện Toán “Cú” muốn xin chuyển từ phòng hiện tại sang phòng khác (vẫn là cùng cơ quan dưới quyền ông và chỉ cần ông quyết là xong).

Là kẻ lõi đời và nhiều kinh nghiệm xử trí những vụ việc kiểu này, ông chỉ ậm ừ, không ra đồng ý, cũng không ra không!

Lúc đầu, Toán nghĩ rằng; chắc là ông phải cân nhắc một tý, phải họp trong cấp ủy và lãnh đạo một tý, (công tác cán bộ mà lại), chứ Toán “Cú” không bao giờ ngờ rằng ông lại đòi tiền mình, bởi hàng ngày ra đụng vào chạm, mình lại là lính cấp dưới trực tiếp hàng ngày ông vẫn răn dạy mình về đạo đức cách mạng cơ mà! Tin tưởng như vậy, Toán “Cú” cứ thật thà không “chạy”. Nhưng rồi, thời gian trôi qua, nói đến mấy lần, thậm chí phải nhờ hết người nọ, người kia nói vào, ông vẫn chỉ ậm ừ…

Có người biết chuyện nói vui theo cách lẩy một câu Kiều: “Có ba trăm lạng việc này mới xuôi”. Nghe xong, Toán “Cú” vỗ tay lên trán và “à” lên một tiếng thật to cứ như Magienlăng vừa tìm ra trái đất. Hôm sau, hắn bàn với vợ, vay mượn thêm được đúng 70 triệu mang đến “gọi là tý quà”, mong anh giúp đỡ để em được làm cái nghề đúng với chuyên ngành mà em được đào tạo”.  

Thế là “xuôi” luôn. Mấy ngày sau, Toán “Cú” có quyết định chuyển công tác sang phòng mới.

*

Từ ngày nhận quyết định nghỉ hưu chính thức, ông không mảy may xuất hiện ở cơ quan lần nào, kể cả những ngày lễ, ngày tết, ngày gặp mặt hưu trí, ngày truyền thống, ngày kỷ niệm… Nhiều người ngạc nhiên hỏi nhau và nhận được nhiều cách giải thích khác nhau.

Có người bảo, ông ăn của con người ta lắm quá mà không giúp được con người ta vào biên chế, nên không dám đến.

Có người nặng lời hơn thì bảo: “Còn dám vác mặt đến đây à? Có mà người ta úp sọt rác lên đầu”!

Rõ là dơ mặt!

                         TRUNG NGÔN