Đồng chí Trần Đăng Ninh - Người cán bộ Kiểm tra bản lĩnh, kiên định, nhân hậu

13/10/2020 | 07:53 AM

Xem với cỡ chữ

Năm 2020, tròn 110 năm Ngày sinh đồng chí Trần Đăng Ninh (1910-2020), Trưởng Ban Kiểm tra Trung ương đầu tiên của Đảng; dù chỉ trong thời gian ngắn với vai trò Trưởng Ban, đồng chí cùng Ban Kiểm tra Trung ương đã kiểm tra, xử lý nhiều vụ việc quan trọng, khó khăn, phức tạp liên quan đến các chính sách lớn của Đảng, Chính phủ đã có tác dụng to lớn, củng cố lòng tin của nhân dân, cán bộ, chiến sỹ, nhân sỹ, trí thức, tôn giáo, đồng bào các dân tộc đối với sự lãnh đạo của Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Với trí tuệ sắc sảo, tác phong sâu sát, tận tụy với Đảng, với dân, thái độ kiên nghị và tấm lòng khoan dung, độ lượng, đồng chí là tấm gương sáng ngời đạo đức cách mạng - Người cán bộ kiểm tra bản lĩnh, kiên định, nhân hậu của Ngành Kiểm tra Đảng. 

Nhân kỷ niệm 72 năm Ngày truyền thống Ngành Kiểm tra Đảng (16/10/1948-16/10/2020), Trang Thông tin điện tử Ủy ban Kiểm tra Trung ương đăng bài viết về cuộc đời và những đóng góp to lớn của đồng chí Trần Đăng Ninh với sự nghiệp cách mạng nói chung và Ngành Kiểm tra Đảng nói riêng.

Chủ tịch Hồ Chí Minh và đồng chí Trần Đăng Ninh (hàng trước) cùng các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước tại chiến khu Việt Bắc.

Đồng chí Trần Đăng Ninh (tên thật là Nguyễn Tuấn Đáng) sinh năm 1910, tại thôn Quảng Nguyên, xã Quảng Phú, huyện Ứng Hòa, tỉnh Hà Đông (nay là xã Quảng Phú Cầu, huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội). Năm 1935, với khí chất, kiên cường, bản lĩnh của một thanh niên yêu nước, không chịu cảnh lầm than, nô lệ, khi làm công nhân tại Nhà in Lê Văn Tân, đồng chí đã sớm giác ngộ chủ nghĩa cộng sản và tham gia cách mạng. Năm 1936, đồng chí tham gia Phong trào Đông Dương Đại hội, được cử vào Ban Chấp hành Nghiệp đoàn ái hữu thợ in Hà Nội; tháng 7-1936 đồng chí được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Với ánh sáng soi đường của chủ nghĩa cộng sản, cùng trái tim nhiệt huyết của người chiến sỹ cách mạng và năng lực công tác xuất sắc, cuối năm 1939, khi chưa tròn 30 tuổi, đồng chí đã được chỉ định vào Thành ủy Hà Nội; năm 1940 tham gia Xứ ủy Bắc Kỳ; tháng 9-1940, khi cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn bùng nổ, được Xứ ủy cử lên lãnh đạo phong trào Bắc Sơn; tháng 5-1941, tại Hội nghị lần thứ 8 của Trung ương, đồng chí được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng; tháng 7-1941, đồng chí được cử làm Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ. Ngày 21-11-1941, đồng chí bị giặc Pháp bắt và giam tại nhà lao Hỏa Lò, Hà Nội; cuối năm 1942, bị phát vãng lên nhà lao Sơn La, nơi rừng sâu, núi thẳm với ý đồ của thực dân Pháp hòng bóp nghẹt ý chí cách mạng của người chiến sỹ cộng sản. Mặc dù bị giặc Pháp giam cầm, tra tấn dã man, đầy qua 2 nhà lao Hỏa Lò, Sơn La, song với khí chất của người cộng sản, kiên định lý tưởng cách mạng, đồng chí vẫn bí mật tham gia hoạt động trong Ban đấu tranh nhà lao Hỏa Lò và vào Ban Chấp hành Chi bộ đặc biệt ở nhà lao Sơn La.

Giữa năm 1943, đồng chí vượt ngục trốn khỏi nhà lao Sơn La, sau khi bắt liên lạc lại với cách mạng, được Trung ương chỉ định hoạt động cùng đồng chí Hoàng Quốc Việt trong Ban Thường vụ Xứ ủy Bắc Kỳ. Tuy nhiên, tháng 12-1943, đồng chí lại bị giặc Pháp bắt lần thứ hai và giam tại nhà lao Hỏa Lò. Đêm ngày 9-3-1945, lợi dụng thời cơ Nhật đánh Pháp, đồng chí đã vượt ngục nhà lao Hỏa Lò và tiếp tục hoạt động. Tháng 4-1945, được cử vào Ủy ban Quân sự Bắc Kỳ; tháng 5 - 1945, được cử tham gia Bộ Tư lệnh đầu tiên của Việt Nam Giải phóng quân; tháng 8-1945, được cử vào Ủy ban Tổng khởi nghĩa. Cách mạng Tháng Tám thành công, đồng chí được chỉ định vào Ban Chấp hành Tổng bộ Việt Minh.

Cuối năm 1946, sau khi giặc Pháp phá bỏ Hiệp ước sơ bộ được ký kết ngày 6-3-1946, giữa Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa với Chính phủ Pháp; Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến; cuộc kháng chiến chống Pháp bùng nổ, đồng chí Trần Đăng Ninh được Trung ương giao nhiệm vụ phụ trách việc bố trí, di chuyển các cơ quan của Đảng và Chính phủ lên Việt Bắc; rồi làm phái viên của Chính phủ, được Chủ tịch Hồ Chí Minh tin cậy giao cho nhiều trọng trách của Đảng và Nhà nước; phái đi giải quyết nhiều việc quan trọng, nhiều nhiệm vụ đặc biệt, có liên quan đến một số chính sách của Đảng như: Việc chuẩn bị căn cứ địa kháng chiến Việt Bắc; chính sách dân tộc; chính sách tôn giáo và chính sách đối với nhân sỹ, trí thức…

Giữa muôn vàn khó khăn, gian khổ của một Đảng vừa giành được chính quyền đã phải bước vào cuộc kháng chiến cứu quốc, song Trung ương Đảng luôn chú trọng tới công tác xây dựng Đảng; coi trọng công tác kiểm tra để giữ nghiêm kỷ luật Đảng.

Ngày 16-10-1948, Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra Quyết nghị số 29-QN/TW, do đồng chí Thận (tức đồng chí Trường Chinh, Tổng Bí thư của Đảng ký) thành lập Ban Kiểm tra Trung ương, đồng chí Trần Đăng Ninh, Ủy viên Trung ương Đảng được giao trọng trách làm Trưởng ban Kiểm tra Trung ương- cơ quan kiểm tra chuyên trách đầu tiên của Đảng. Trong Ban Kiểm tra Trung ương còn có 2  đồng chí: Nguyễn Thanh Bình, Ủy viên thường vụ khu ủy; Hà Xuân Mỹ (Hà Minh Quốc), Ủy viên thường vụ tỉnh ủy.

Sau khi Ban Kiểm tra Trung ương được thành lập, với vai trò là Trưởng Ban Kiểm tra, đồng chí Trần Đăng Ninh, cùng Ban Kiểm tra Trung ương, các ban kiểm tra khu ủy, liên khu ủy (sau một thời gian được thành lập) đã thực hiện hoàn thành xuất sắc nhiều nhiệm vụ quan trọng của Trung ương và các cấp ủy giao. Ở Trung ương có những vụ việc quan trọng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trực tiếp giao cho đồng chí Trần Đăng Ninh, cùng một số cán bộ thực hiện.

Điển hình, vụ gián điệp H122 ở Việt Bắc, do thực dân Pháp dựng lên vào cuối năm 1948, gây chấn động trong lịch sử của ngành an ninh - bảo vệ nội bộ. Với âm mưu phá hoại đoàn kết nội bộ, để cán bộ nghi ngờ lẫn nhau, tạo ra tình thế rối ren, phức tạp. Gián điệp mang bí số H122 được cho là người của phòng Nhì Pháp cài vào đội ngũ cán bộ ta, nhiều cán bộ, đảng viên ở các đơn vị, cơ quan liên đới bị bắt. Vụ án càng mở rộng điều tra thì càng nhiều người, nhiều cán bộ cấp cao bị bắt, tạo ra không khí hoang mang, bao trùm cả chiến khu Việt Bắc. Nhiều đơn kêu oan liên tiếp gửi lên Trung ương.

Nghi ngờ vụ án có nhiều uẩn khúc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cử đích thân đồng chí Trần Đăng Ninh, Trưởng Ban Kiểm tra Trung ương đi kiểm tra, xem xét vụ án nghiêm trọng này. Đồng chí Trần Đăng Ninh đã tổ chức một đoàn kiểm tra gồm cán bộ của Ban Kiểm tra Trung ương, Bộ Quốc phòng, Quân khu Việt Bắc, Nha Công an Trung ương, Sở Công an Liên khu Việt Bắc, Liên khu ủy Việt Bắc và các tỉnh có liên quan đến vụ án. Tất cả thành viên tham gia đoàn kiểm tra này đều được đồng chí Trần Đăng Ninh quán triệt rõ ràng: “Phải thật cụ thể, khách quan, thận trọng, tôn trọng chứng cứ, tránh suy diễn tùy tiện, phải thực sự mạnh dạn nêu ý kiến nếu phát hiện nghi vấn khác”.

Sau kiểm tra, xác minh vụ án gián điệp H122 này, điều khiến Trần Đăng Ninh cảm thấy không ổn là những tài liệu trong vụ án có nhiều điểm mâu thuẫn với nhau. Hơn nữa, hoạt động gián điệp không thể lộ liễu, xô bồ mà phải đơn tuyến, không thể có chuyện các mạng lưới gián điệp đều nắm được thông tin và hoạt động của nhau, thậm chí lan rộng ở nhiều tỉnh. Thêm vào đó, dù đã bắt bớ và quy kết cho nhiều người tội gián điệp, nhưng các cơ quan liên khu đều không thể chỉ ra được tài liệu bị mất là tài liệu nào. Và khó hiểu nhất là người được cho là H122 - một “gián điệp” do phòng Nhì Pháp cài vào lại chỉ là một anh chăm sóc ngựa không biết chữ, không có điều kiện tiếp xúc với những hồ sơ, tài liệu quân sự quan trọng. Điều này làm nảy sinh trong lòng ông những nghi vấn. Khi hỏi ra lý do vì sao anh giám mã bị nghi ngờ là H122, ông mới biết chuyện vẫy “cờ trắng” để gọi máy bay của anh giám mã. Là người tôn trọng chứng cứ, cẩn thận trong việc kiểm tra, đồng chí Trần Đăng Ninh đã đích thân đến tận cái sân mà “H122” vẫy máy bay “báo hiệu” cho mật thám Pháp, ông lập tức thấy có chuyện không ổn: Khoảng sân chỉ rộng bằng vài manh chiếu nhỏ, nằm trong một khu rừng rậm, từ vị trí đó không thể ra dấu hiệu cho máy bay được.

Từ nghi vấn này, đồng chí Trần Đăng Ninh đã thuyết phục người bị bắt cho là gián điệp “H122” và những cán bộ liên quan đến vụ án mạnh dạn khai nhận sự thật. Lúc này, họ mới thú nhận do một số cán bộ điều tra ấu trĩ, áp đặt, gia trưởng nên họ không chịu nổi áp lực, vì vậy đành phải khai liều và làm oan thêm nhiều cán bộ, chiến sỹ khác. Và người lính chăn ngựa được cho là gián điệp H122, chỉ là quá cẩn trọng khi nghe tiếng máy bay đã vội lao ra rút chiếc khăn mặt trắng ai đó phơi ở khoảng sân, vì sợ máy bay giặc phát hiện. Sau khi thẩm tra, xác minh, xem xét lại rõ ràng vụ án, đồng chí Trần Đăng Ninh ra lệnh thả những cán bộ, chiến sỹ bị bắt trong vụ án gián điệp H122 và chính thức khép lại vụ án. Những người bị oan đã được trả tự do, phục hồi công tác. Cán bộ vi phạm trong vụ án này bị kiểm điểm, xử lý xác đáng.

Hay như, vụ xử lý kỷ luật một Phó Chủ tịch huyện Lương Sơn (Hòa Bình), do quá bức xúc khi thi hành công vụ đã đánh một người dân, để lại một  hình ảnh không tốt đối với chính quyền cách mạng. Đồng chí Trần Đăng Ninh đã tìm gặp người dân bị đánh, hỏi han đồng bào chung quanh, yêu cầu Huyện ủy báo cáo, rồi cho gọi đồng chí Phó Chủ tịch hỏi đầu đuôi, lý do đánh người. Qua đó, phân tích cho đồng chí Phó Chủ tịch huyện thấy rõ mình là cán bộ lãnh đạo nhân dân, khi thấy dân làm không đúng phải phân tích rõ ràng, phải, trái, giáo dục họ tự giác sửa đổi, không thể cư xử như bọn quan lại ngày xưa là trái pháp luật Nhà nước. Đồng chí Phó Chủ tịch huyện nhận rõ lỗi lầm, tự đề xuất kỷ luật; khi dự hội nghị Tỉnh ủy, một số ý kiến nêu do vi phạm lần đầu nên xin thi hành kỷ luật nhẹ hơn và chuyển công tác. Nghe xong các ý kiến phát biểu, đồng chí Trần Đăng Ninh phân tích thêm: Chúng ta cần có tình cảm thương yêu đồng chí, nhưng kỷ luật của Đảng phải giữ nghiêm, mới có tác dụng giáo dục cán bộ, đảng viên, quần chúng… nếu xử lý kỷ luật và chuyển công tác nhân dân sẽ cho là ta bao che cho nhau… Không chỉ cách chức mà còn phải truy tố công khai trước pháp luật. Chức vụ càng cao, càng phải gương mẫu chấp hành kỷ luật Đảng và pháp luật Nhà nước, chứ không cần những “quan cách mạng”, quan liêu, hống hách với dân… Sau đó, các tỉnh ủy viên biểu quyết nhất trí và đề xuất Ủy ban Hành chính tỉnh Hòa Bình ra quyết định cách chức Phó Chủ tịch huyện và đưa ra truy tố, xét xử.

Ngoài ra, trong thời gian làm Trưởng Ban Kiểm tra Trung ương, đồng chí Trần Đăng Ninh, cùng Ban Kiểm tra Trung ương tham gia giải quyết nhiều vụ việc phức tạp, quan trọng khác, như: Vụ “Hóa chất miền Nam” ở Liên khu IV liên quan đến trí thức Việt kiều ở Pháp theo Bác Hồ về nước cuối năm 1946, đồng chí Trưởng ban chỉ đạo đoàn kiểm tra tại chỗ, xác định rõ sự thật, giải oan cho đồng chí kỹ sư này. Rồi, vụ thuyết phục giám mục Lê Hữu Từ ở Phát Diệm, Ninh Bình; vụ thuyết phục “Vua Mèo” Vương Chí Sình, ở Đồng Văn, Hà Giang ủng hộ và tham gia cách mạng kháng chiến. Đặc biệt, vụ án Trần Dụ Châu, Cục Trưởng Cục Quân nhu tham ô và dung túng cho cấp dưới làm sai trái, trở thành vụ án nổi tiếng thời chống Pháp và Tòa án quân sự đã xét xử Trần Dụ Châu với mức án cao nhất…

Có thể nói, chỉ trong 2 năm, từ tháng 10-1948 đến cuối năm 1950, với vai trò là Trưởng Ban Kiểm tra Trung ương, đồng chí Trần Đăng Ninh cùng Ban Kiểm tra Trung ương đã kiểm tra, xử lý và thực hiện nhiều vụ việc quan trọng, khó khăn, phức tạp liên quan đến các chính sách lớn của Đảng, Chính phủ đã có tác dụng to lớn, thiết thực vào cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc; củng cố niềm tin của nhân dân, cán bộ, chiến sỹ, các nhân sỹ, trí thức, tôn giáo, đồng bào các dân tộc đối với sự lãnh đạo của Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh sau khi đất nước vừa giành được độc lập.

Hơn nữa, với tầm nhìn xa, trông rộng và nhận thức rõ vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng đặc biệt của công tác kiểm tra Đảng, đồng chí Trần Đăng Ninh đã chú trọng đến việc xây dựng, phát triển đội ngũ cán bộ kiểm tra. Với quan điểm, “Cán bộ là gốc của mọi công việc”, là khâu quan trọng, có tính chất quyết định, đồng chí không những đề nghị Trung ương lựa chọn và điều động, bổ sung cán bộ cho Ban Kiểm tra Trung ương, mà còn thường xuyên nhắc nhở các phái viên kiểm tra thực hiện đúng đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Chính phủ; kiểm tra là để xem xét cấp dưới chấp hành có đúng không, mặt khác, qua thực tế để xem xét đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Chính phủ có sát hợp không, có gì sai sót để phản ánh lên cấp trên biết để sửa đổi. Chính từ sự quan tâm, sát sao, gần gũi  và tinh thần tận tụy vì Đảng, vì dân, nên nhiều vụ việc phức tạp đã được giải quyết nhanh gọn, thỏa đáng, hợp lòng dân, bảo vệ được Đảng, bảo vệ được đồng bào, đồng chí trong thời điểm muôn vàn khó khăn của đất nước.

Ghi nhận sự đóng góp lớn lao của đồng chí cho sự nghiệp cách mạng nói chung và Ngành Kiểm tra Đảng nói riêng, Đảng và Nhà nước đã truy tặng Huân chương Độc lập hạng Nhất; năm 2009, đồng chí tiếp tục được Đảng, Nhà nước truy tặng  Huân chương Sao Vàng.

Đồng chí Trần Đăng Ninh - Trưởng Ban Kiểm tra đầu tiên của Đảng, luôn mãi mãi là tấm gương sáng ngời đạo đức cách mạng cho lớp lớp thế hệ cán bộ Ngành Kiểm tra Đảng noi theo.

Nguyễn Trọng Thành