Tăng cường kiểm soát quyền lực khi nhất thể hóa người đứng đầu cấp ủy và chính quyền cơ sở

26/03/2019 | 14:21 PM

Xem với cỡ chữ

Trong thời gian qua, thực hiện Đề án 25 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ninh về “Đổi mới phương thức, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng; thực hiện tinh giản bộ máy, biên chế” và Nghị quyết số 18-NQ/TW, số 19-NQ/TW Hội nghị lần thứ 6, khoá XII; huyện Tiên Yên là một trong những địa phương đi tiên phong trong thực hiện tinh giản bộ máy biên chế, trong đó, việc thực hiện nhất thể hóa chức danh người đứng đầu cấp ủy đồng thời là người đứng đầu chính quyền (Bí thư kiêm Chủ tịch UBND). Việc thực hiện nhất thể hóa chức danh đem lại nhiều hiệu quả, trong đó thể hiện rõ nhất là việc thống nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, thống nhất giữa chủ trương của cấp ủy với chương trình hành động và tổ chức triển khai thực hiện của UBND; các nhiệm vụ trọng tâm, nhu cầu chính đáng của nhân dân được giải quyết nhanh hơn, không phải qua các bước trung gian; giảm chi phí phục vụ, tiết kiệm được ngân sách. Qua đó, giúp cho các chủ trương, đường lối của Đảng được đi vào thực tiễn cuộc sống nhanh và hiệu quả hơn. Những xã được thực hiện nhất thể hóa Bí thư cấp ủy đồng thời là Chủ tịch UBND xã nhìn chung diện mạo cơ sở hạ tầng nông thôn được cải thiện, đời sống kinh tế của nhân dân được nâng cao, chất lượng phục vụ nhân dân hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, khi thực hiện nhất thể hóa chức danh Bí thư cấp ủy đồng thời là Chủ tịch UBND cấp xã sẽ dẫn đến tập trung quyền lực, tiềm ẩn xảy ra tình trạng “vừa đá bóng, vừa thổi còi”, lạm dụng quyền lực vì mục đích cá nhân, lợi ích nhóm, vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ, mất đoàn kết nội bộ… Nhận thức sâu sắc được điều đó, song song với việc thực hiện nhất thể hóa các chức danh người đứng đầu của Đảng và chính quyền, Huyện ủy Tiên Yên đã quyết liệt, triển khai nghiêm túc các giải pháp nhằm kiểm soát quyền lực, ngăn ngừa sự lạm quyền, vi phạm kỷ luật, kỷ cương, trọng tâm là tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, thanh tra, nâng cao vai trò của công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, thanh tra Nhà nước. Đồng thời đề cao công tác giám sát của Hội đồng nhân dân, vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội. Trong đó, vai trò trung tâm, tham mưu giúp Huyện ủy theo dõi, chỉ đạo, điều phối việc thực hiện công tác kiểm tra, giám sát, thanh tra là UBKT Huyện ủy, Cơ quan Kiểm tra - Thanh tra huyện.

Trên thực tế, để việc sắp xếp tổ chức, bộ máy cán bộ đạt hiệu quả, chất lượng đáp ứng được yêu cầu, bên cạnh việc lựa chọn cán bộ đảm đương chức danh nhất Bí thư cấp ủy đồng thời là Chủ tịch UBND xã phải “vừa hồng, vừa chuyên” thì việc kiểm tra, giám sát nhằm kiểm soát quyền lực của tổ chức đảng, chính quyền cấp trên mà trực tiếp là Huyện ủy, UBND huyện phải được thực hiện thường xuyên, liên tục và toàn diện. Huyện Tiên Yên đã thực hiện nhất thể hóa Bí thư cấp ủy đồng thời là Chủ tịch UBND 7/12 xã, thị trấn. Trong thời gian 3 năm (từ năm 2016 đến nay), Huyện ủy, UBKT Huyện ủy đã tiến hành kiểm tra, giám sát đối với 6/7 xã thực hiện nhất thể hóa Bí thư cấp ủy đồng thời là Chủ tịch UBND xã, đối tượng giám sát là Đảng ủy, Ban Thường vụ Đảng ủy và các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy. Nội dung kiểm tra, giám sát tập trung vào các vấn đề trọng tâm, như: Việc triển khai xây dựng, điều chỉnh, bổ sung quy chế làm việc của cấp ủy, ban thường vụ cấp ủy, trong đó chú ý việc cụ thể hóa, pháp chế hóa quyền hạn, trách nhiệm; thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ; công tác kiểm điểm tự phê bình và phê bình của tập thể cấp ủy và từng cấp ủy viên; xem xét việc lãnh đạo, chỉ đạo phát huy vai trò của các cơ quan, tổ chức có chức năng giám sát như Hội đồng nhân dân, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội, xem xét các cơ quan này đã thực hiện đầy đủ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của pháp luật, có đủ sức là đối trọng kiểm soát quyền lực đối với cấp ủy, UBND; đánh giá xem xét việc phát huy vai trò, trách nhiệm của ban giám sát cộng đồng khu dân cư, nhất là việc đầu tư xây dựng cơ bản, hỗ trợ sản xuất và việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở (chú ý xem xét việc quan tâm lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, việc lấy ý kiến của nhân dân đối với những công việc ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi, đời sống nhân dân).

Quang cảnh Hội đồng thi tuyển chức danh cánbộ lãnh đạo quản lý các phòng, ban chuyên môn của huyện Tiên Yên được tổ chức vào tháng 3-2019.

Thực tế qua kiểm tra, giám sát đã phát hiện nhiều hạn chế, khuyết điểm, thậm chí vi phạm của các đồng chí Bí thư Đảng ủy - Chủ tịch UBND xã, trong đó chủ yếu xảy ra 3 khuyết điểm, vi phạm chính như sau: Chưa kịp thời điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung quy chế làm việc của Đảng ủy, Ban Thường vụ Đảng ủy cho phù hợp với tình hình thực tế, nhất là trong điều kiện nhất thể hóa chức danh. Chưa phát huy được vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân xã, vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội. Với vai trò người đứng đầu cấp ủy, đồng thời là người tổ chức triển khai thực hiện nghị quyết, cũng là người lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện kiểm tra, giám sát đối với việc thực hiện các nghị quyết đó nên đôi khi còn vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ, tự ý quyết định không thông qua tập thể cấp ủy, ban thường vụ, thường trực dẫn đến xảy ra sai phạm trong công tác quản lý tài chính, xây dựng cơ bản, thực hiện các chế độ, chính sách…

Từ những hạn chế, tồn tại, Huyện ủy, UBKT và Cơ quan Kiểm tra - Thanh tra đã yêu cầu các tổ chức đảng, đảng viên được kiểm tra, giám sát nghiêm túc rút kinh nghiệm để khắc phục những hạn chế, khuyết điểm trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành; kiến nghị kiểm tra tổ chức đảng, đảng viên khi có dấu hiệu vi phạm và xem xét xử lý nghiêm đối với các trường hợp vi phạm đến mức phải xem xét xử lý kỷ luật. Điển hình là việc qua kiểm tra tổ chức đảng và đảng viên khi có dấu hiệu vi phạm trong năm 2018, UBKT Huyện ủy Tiên Yên đã thi hành kỷ luật và đề nghị Huyện ủy, UBND huyện thi hành kỷ luật đối với 4 trường hợp (trong đó có 1 đồng chí là Bí thư Đảng ủy kiêm Chủ tịch UBND xã).

Qua thực hiện kiểm tra, giám sát đối với các xã thực hiện nhất thể hóa chức danh Bí thư cấp ủy kiêm Chủ tịch UBND xã đã giúp Huyện ủy có những giải pháp, định hướng kịp thời để cấp ủy cơ sở khắc phục những hạn chế, khuyết điểm: Tập trung rà soát, xây dựng, sửa đổi, bổ sung hoàn thiện các quy định, quy chế làm việc, mối quan hệ làm việc; xây dựng chương trình công tác toàn khóa và hằng năm; xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, mối quan hệ giữa cấp ủy đảng với chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội, vừa bảo đảm vai trò lãnh đạo, phát huy tính chủ động, sáng tạo của cấp ủy, chính quyền cơ sở, trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu trong thực hiện nhiệm vụ, đồng thời phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị, vai trò giám sát, làm chủ của nhân dân. Đặc biệt là tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của cấp ủy, chính quyền huyện, công tác giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã, giám sát và phản biện của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội từ cấp huyện đến cơ sở.

Từ thực tiễn ở Huyện uỷ Tiên Yên, có thể rút ra bài học kinh nghiệm trong thực hiện công tác kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực khi thực hiện nhất thể hóa chức danh người đứng đầu cấp ủy, chính quyền cơ sở, đó là: Cần đào tạo, bồi dưỡng, lựa chọn những cán bộ có thể đảm đương nhất thể hóa Bí thư cấp ủy đồng thời là Chủ tịch UBND ở cơ sở. Tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy từ huyện đến cơ sở đối với công tác kiểm tra, giám sát, thanh tra. Tiếp tục nâng cao vai trò, vị thế của Ngành Kiểm tra, thanh tra trong công tác xây dựng Đảng, chính quyền và phát triển kinh tế - xã hội. Phát huy vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân, vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội từ huyện đến cơ sở. Chỉ đạo xây dựng quy chế làm việc của cấp ủy cơ sở, trong đó chú ý mối quan hệ làm việc giữa các chủ thể như Ban Thường vụ, Thường trực cấp ủy, Hội đồng nhân dân, UBND, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội nhằm bảo đảm sự ràng buộc, giám sát đan xen lẫn nhau giữa các tổ chức; phân công, phân cấp gắn với giao quyền, ràng buộc trách nhiệm từ đó làm cho quyền lực bị nhốt vào “lồng cơ chế”. Có như vậy thì việc lạm quyền, mất dân chủ khó có thể xảy ra.

Nguyễn Việt Hùng

UBKT Huyện ủy Tiên Yên, Quảng Ninh