Những khó khăn, hạn chế trong công tác kiểm tra, giám sát của Ban Cán sự đảng, Đoàn các cơ quan Trung ương

21/02/2020 | 07:38 AM

Xem với cỡ chữ

Ban cán sự đảng, đảng đoàn ở các cơ quan Trung ương có vị trí và vai trò quan trọng trong việc thực hiện sự lãnh đạo đối với toàn ngành, lĩnh vực được giao phụ trách. Công tác kiểm tra của các ban cán sự đảng, đảng đoàn ở các cơ quan Trung ương thời gian qua đã góp phần quan trọng vào thực hiện nhiệm vụ chính trị của Ngành.

Tổ chức của ban cán sự đảng, đảng đoàn ở các cơ quan ngang bộ được quy định như sau: Ban cán sự đảng, đảng đoàn có từ 5 đến 7 ủy viên, gồm các đồng chí đảng viên là bộ trưởng, thứ trưởng, bí thư đảng ủy cơ quan, vụ trưởng vụ tổ chức cán bộ, chủ tịch công đoàn ngành (nếu có); ban cán sự đảng, đảng đoàn chịu sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của Bộ Chính trị, Ban Bí thư. Điều lệ Đảng khóa XII (Điều 42-43) quy định về tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, mối quan hệ, phương thức hoạt động của ban cán sự đảng, đảng đoàn. Về công tác kiểm tra “... đảng đoàn lãnh đạo công tác kiểm tra việc chấp hành đường lối, chính sách của Đảng”; “... ban cán sự đảng lãnh đạo công tác kiểm tra việc chấp hành đường lối, chính sách của Đảng”.

Hầu hết ban cán sự đảng, đảng đoàn đã xây dựng quy chế làm việc; phối hợp với đảng uỷ cơ quan tổ chức cho cán bộ, đảng viên học tập, quán triệt đường lối chủ trương, nghị quyết, chỉ thị của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và tổ chức kiểm tra theo chương trình, kế hoạch của Bộ Chính trị, Ban Bí thư giao. Tuy nhiên, cũng còn không ít nơi, ban cán sự đảng, đảng đoàn chưa thực sự coi trọng việc xây dựng chương trình, kế hoạch kiểm tra hoặc tuy có xây dựng nhưng mang tính hình thức hoặc đối phó, nên chất lượng của việc xây dựng chương trình, kế hoạch kiểm tra còn hạn chế. Có nơi xây dựng chương trình, kế hoạch kiểm tra nhưng không tổ chức thực hiện, khi tổ chức thực hiện không bảo đảm đúng chương trình, kế hoạch. Thậm chí, không ít nơi còn lẫn lộn giữa việc xây dựng chương trình với xây dựng kế hoạch kiểm tra; hoặc xây dựng chương trình, kế hoạch kiểm tra trong cùng một văn bản,...

Ban cán sự đảng các bộ, ngành các cơ quan Trung ương mới tiến hành việc phân công nhiệm vụ cho cán bộ, thành viên ban cán sự đảng phụ trách về công tác chuyên môn mà chưa phân công thực hiện công tác kiểm tra, giám sát theo từng lĩnh vực phụ trách. Nhiều ban cán sự đảng lúng túng trong việc phân công nhiệm vụ kiểm tra cho các thành viên của mình. Một số ít ban cán sự đảng tuy có phân công nhưng chỉ là hình thức, không rõ ràng, không cụ thể nội dung, đối tượng, không hướng dẫn phương pháp tiến hành dẫn đến các thành viên ban cán sự đảng không biết phải làm gì và làm như thế nào. Đồng thời, ban cán sự  đảng cũng không theo dõi, đôn đốc, kiểm tra nên không biết thành viên của mình có thực hiện hay không thực hiện và kết quả thực hiện như thế nào.

Trong nhiều nhiệm kỳ, hầu như không có ban cán sự đảng nào ở các cơ quan Trung ương tiến hành sơ kết, tổng kết công tác kiểm tra của ban cán sự đảng,  chỉ từ khi Ban Bí thư trực tiếp tổ chức hội nghị tổng kết công tác kiểm tra, giám sát của cấp ủy và quy định hằng năm cấp ủy các cấp phải tiến hành tổng kết công tác kiểm tra, giám sát của cấp ủy mới thành nền nếp và có một số rất ít ban cán sự đảng đã tiến hành sơ kết, tổng kết công tác kiểm tra, giám sát của mình nhưng với cách làm là kết hợp và sự chuẩn bị về nội dung cũng rất chung chung, chất lượng, hiệu quả và tác dụng không cao.

Nhìn chung các ban cán sự đảng, đảng đoàn còn rất lúng túng trong việc xác định nội dung, đối tượng và cách tiến hành kiểm tra cho phù hợp với phạm vi lãnh đạo của mình; trong việc xây dựng chương trình, kế hoạch và chủ động, chủ trì kiểm tra; trong việc xem xét, kết luận về những nội dung được kiểm tra...; đội ngũ cán bộ giúp việc cho ban cán sự đảng, đảng đoàn về công tác kiểm tra còn nhiều bất cập, chưa được quy định hướng dẫn cụ thể,  thống nhất ở các ban cán sự đảng, đảng đoàn các bộ, ngành Trung ương.

Tổ chức thực hiện quy chế phối hợp với đảng ủy cơ quan, tổ chức nhà nước, đoàn thể chính trị - xã hội; với Ủy ban Kiểm tra Trung ương để tiến hành công tác kiểm tra còn hạn chế, hiệu quả chưa cao. Nhiều cuộc kiểm tra của ban cán sự đảng, đảng đoàn còn mang tính hình thức, thực chất là do ủy ban kiểm tra của cấp ủy tiến hành.

Qua thực tiễn kết quả thực hiện nhiệm vụ công tác kiểm tra, giám sát của ban cán sự đảng, đảng đoàn cho thấy về tổng thể chưa đạt yêu cầu đề ra, cụ thể: Nhiều ban cán sự đảng, đảng đoàn chưa quan tâm đúng mức, chưa chủ động thực hiện nhiệm vụ kiểm tra theo quy định; chủ yếu tập trung vào công tác chính quyền và xem xét, quyết định những vấn đề về công tác tổ chức, cán bộ. Hầu hết các ban cán sự đảng, đảng đoàn chưa xây dựng và tổ chức thực hiện nhiệm vụ kiểm tra theo chương trình, kế hoạch công tác kiểm tra hằng năm. Một số ban cán sự đảng, đảng đoàn khi tiến hành kiểm tra, chưa nắm vững quy trình, phương pháp và nội dung kiểm tra còn chung chung, chủ yếu kiểm tra việc triển khai học tập nghị quyết, chỉ thị của Đảng, việc tự kiểm tra theo chương trình của Bộ Chính trị, Ban Bí thư chưa bám sát vào việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ của tổ chức đảng, đảng viên nên chất lượng, hiệu quả kiểm tra chưa cao, chưa phát hiện được dấu hiệu vi phạm để ngăn ngừa. Cá biệt sau tự kiểm tra, khi các cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra đã phát hiện có vi phạm phải xử lý.

Bên cạnh đó, một số ban cán sự đảng, đảng đoàn chưa chủ động phối hợp với đảng uỷ cơ quan hoặc sử dụng thanh tra chuyên ngành, thanh tra nhân dân để tiến hành công tác kiểm tra. Mặt khác còn lúng túng, chưa chủ động xây dựng cơ chế phối hợp với các tổ chức này để tiến hành công tác kiểm tra. Một số ban cán sự đảng, đảng đoàn và lãnh đạo cơ quan, đơn vị có biểu hiện chưa coi trọng vai trò lãnh đạo của cấp uỷ đảng trong công tác tổ chức, cán bộ, như khi tiến hành quy trình đề bạt, bổ nhiệm cán bộ không lấy ý kiến của cấp ủy mà chỉ tham khảo ý kiến đồng chí bí thư cấp uỷ hoặc quyết định rồi mới lấy ý kiến cấp uỷ đảng cơ quan. Việc phối hợp giữa ban cán sự đảng, đảng đoàn ở các bộ, ngành với các cấp uỷ địa phương chưa tốt, nên một số cán bộ thuộc diện quản lý của bộ, ngành hoạt động và sinh hoạt đảng tại địa phương thường chậm phát hiện được sai phạm, khi có vi phạm chậm được xem xét, xử lý đồng bộ về chính quyền và về đảng.

Những tồn tại trên có nhiều nguyên nhân, trong đó tập trung vào những nguyên nhân chính sau: Nhận thức về công tác kiểm tra của nhiều ban cán sự đảng, đảng đoàn còn chưa đầy đủ (một số nơi nhận thức của ban cán sự đảng, đảng đoàn là chỉ làm công tác cán bộ, còn lãnh đạo, chỉ đạo các công việc khác kể cả công tác kiểm tra là của chính quyền, lãnh đạo bộ, ngành, đoàn thể). Nhiều đồng chí là cán bộ lãnh đạo bộ, ngành tham gia ban cán sự đảng, đảng đoàn nhưng ít, thậm chí không quan tâm đến công tác xây dựng Đảng nên không nắm vững nhiệm vụ, quyền hạn của ban cán sự đảng, đảng đoàn và không nắm vững các nguyên tắc đảng, trong đó có công tác kiểm tra. Thậm chí có ban cán sự đảng, đảng đoàn chưa hiểu rõ nhiệm vụ lãnh đạo, chỉ đạo  công tác kiểm tra của mình là phải ban hành nghị quyết, xây dựng quy chế, quy trình, phân công nhiệm vụ, bố trí cán bộ, thành viên... để tiến hành công tác kiểm tra hoặc sau mỗi kỳ họp theo quy định của Điều lệ Đảng, phải ban hành nghị quyết của ban cán sự đảng, đảng đoàn, chỉ khi kiểm tra nhắc nhở mới biết phải ban hành nghị quyết về những vấn đề đã họp bàn để tổ chức thực hiện.

Quy định, hướng dẫn về tổ chức, hoạt động của ban cán sự đảng, đảng đoàn trong đó có quy định, hướng dẫn về công tác kiểm tra còn hạn chế. Ban cán sự đảng, đảng đoàn được giao thực hiện nhiệm vụ công tác kiểm tra, nhưng phần lớn lại không có bộ máy tham mưu, giúp việc. Ban cán sự đảng, đảng đoàn các cơ quan Trung ương hầu hết là cán bộ lãnh đạo chủ chốt ở các bộ, ngành, cơ quan làm kiêm nhiệm công tác đảng, bộ máy giúp việc cũng gồm một số cán bộ, đảng viên kiêm nhiệm trong cơ quan (trong đó có cán bộ kiểm tra) nên chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ, còn nhiều hạn chế, bất cập cả về số lượng và chất lượng. Cơ cấu tổ chức ban cán sự đảng, đảng đoàn trong một số bộ, ngành, không được tổ chức thống nhất như: có ban cán sự đảng, đảng đoàn cơ cấu thành viên là vụ trưởng vụ tổ chức, chánh văn phòng cơ quan; có ban cán sự đảng, đảng đoàn lại đưa đồng chí là bí thư đảng uỷ cơ quan, chánh thanh tra bộ vào làm thành viên ban cán sự đảng, đảng đoàn. Cá biệt có một số nơi không bố trí hoặc không có người làm công tác này. Ngay cả việc sử dụng cán bộ giúp việc cho  ban cán sự đảng, đảng đoàn cũng khác nhau, có nơi sử dụng cán bộ vụ tổ chức, có nơi sử dụng cán bộ là chánh văn phòng... nên đã ảnh hưởng nhiều đến công tác xây dựng Đảng trong đó có công tác kiểm tra.

 Thành viên ban cán sự đảng, đảng đoàn các cơ quan Trung ương theo quy định chung bao gồm các đồng chí lãnh đạo cơ quan, có thêm đồng chí giữ chức vụ cấp trưởng cơ quan tổ chức cán bộ, nhưng không tính đến đặc thù của một số cơ quan. Trong khi ở cấp Trung ương lãnh đạo một số tòa trực thuộc (hình sự, kinh tế, dân sự...) rất quan trọng lại không được tham gia ban cán sự đảng. Trong cơ cấu không có đồng chí chánh văn phòng giúp về mặt hành chính thường xuyên và chuẩn bị các phiên họp của ban cán sự đảng, đảng đoàn (báo cáo, thông tin, sơ kết, tổng kết, theo dõi hoạt động...).

Cán bộ giúp việc ban cán sự đảng, đảng đoàn ở các cơ quan Trung ương vừa thiếu lại vừa yếu về nghiệp vụ công tác kiểm tra. Bên cạnh đó, chế độ, chính sách đãi ngộ đối với cán bộ làm công tác kiểm tra, nhất là cán bộ kiểm tra không chuyên trách chưa được quan tâm đúng mức, trong khi công việc bị tác động nhiều chiều, áp lực nghề nghiệp nặng nề và yêu cầu đối với nhiệm vụ kiểm tra đòi hỏi ngày càng cao; tính chất phức tạp, ảnh hưởng của cơ chế thị trường, có nhiều yếu tố dẫn đến rủi ro về nghề nghiệp. Cán bộ thường lấy lý do tập trung làm công tác chuyên môn không muốn làm công tác đảng; trong công tác xây dựng Đảng thì càng không thích làm công tác kiểm tra; vì vậy, rất khó điều động, luân chuyển cán bộ có năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp vụ vững vàng và tâm huyết làm công tác kiểm tra về các ban cán sự đảng, đảng đoàn ở các cơ quan Trung ương.

 Ban cán sự đảng, đảng đoàn của từng bộ, ngành, cơ quan có nhiệm vụ chính trị khác nhau; lãnh đạo trực tiếp thực hiện nhiệm vụ chính trị, trực tiếp thực hiện công tác cán bộ của cơ quan, đơn vị; quan hệ giữa 2 đảng uỷ khối ở Trung ương với ban cán sự đảng, đảng đoàn, lãnh đạo các cơ quan Trung ương là mối quan hệ phối hợp, tuy Trung ương đã có quy định cụ thể nhưng việc kiểm tra, giám sát và sơ kết, tổng kết chưa được tiến hành thường xuyên. Đầu nhiệm kỳ đại hội đảng các cấp, đảng ủy cơ quan các bộ, ngành đều tiến hành xây dựng quy chế phối hợp công tác với ban cán sự đảng, đảng đoàn (nếu có) và lãnh đạo cơ quan, đơn vị nhưng công tác kiểm tra, đôn đốc việc tổ chức thực hiện quy chế còn nhiều hạn chế, nhiều nơi có xây dựng quy chế nhưng chưa thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ, hình thức.

Cơ chế và mối quan hệ giữa ban cán sự đảng của bộ, ngành với Ban cán sự đảng Chính phủ chưa rõ, trong thực tế đôi lúc Ban cán sự đảng Chính phủ được xem là tổ chức đảng cấp trên của các bộ, ngành. Một số quy định của Đảng về chức năng, nhiệm vụ trong công tác kiểm tra của ban cán sự đảng, đảng đoàn chưa thật rõ nên trong nhận thức chưa thật thống nhất. Trong thực hiện nhiệm vụ, mối quan hệ đã làm ảnh hưởng đến chất lượng của công tác kiểm tra của ban cán sự đảng, đảng đoàn. Khó phân định “rạch ròi” trong thực hiện nhiệm vụ giữa ban cán sự đảng, đảng đoàn với các tổ chức khác trong cùng cơ quan, đơn vị. Sự lãnh đạo của ban cán sự đảng, đảng đoàn và vai trò lãnh đạo của thủ trưởng cơ quan, đơn vị có lúc còn trùng lặp. Một phần do cơ cấu (thành viên ban cán sự đảng, đảng đoàn đều là lãnh đạo cơ quan, có thêm đồng chí phụ trách công tác tổ chức cán bộ) cộng với nhiệm vụ chưa được phân định rõ dẫn đến trùng lắp về nội dung, thậm chí có trường hợp họp ban cán sự đảng, đảng đoàn cũng là họp lãnh đạo bộ, ngành. Không ít ban cán sự đảng, đảng đoàn thực hiện công tác kiểm tra một cách hạn chế phần do nhận thức làm công tác kiểm tra như một cấp uỷ, phần vì không có bộ máy chuyên trách kiểm tra, mà chỉ thực hiện kiểm tra thông qua cơ quan chuyên môn giúp việc, không có thẩm quyền để xử lý kỷ luật khi phát hiện vi phạm. Thẩm quyền và trách nhiệm, mối quan hệ của ban cán sự đảng, đảng đoàn đối với đảng ủy cơ quan, đảng ủy khối trong công tác xây dựng Đảng ở bộ, ngành chưa rõ (việc quy định mối quan hệ là “phối hợp” dễ tạo ra nhiều cách hiểu khác nhau; thậm chí có nơi còn nhận thức ban cán sự đảng, đảng đoàn là “cấp trên” của cấp ủy cơ quan cùng cấp; trong một cơ quan có “2 tổ chức đảng cùng lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị”…).

Trong các quy định về quy chế hoạt động không đặt ra mối quan hệ giữa Ban cán sự đảng Chính phủ với ban cán sự đảng các bộ, ngành hoặc quan hệ giữa ban cán sự đảng ở Trung ương với ban cán sự đảng ngành tương ứng ở địa phương nhưng trên thực tế vẫn còn có cách hiểu khác nhau là có mối quan hệ lãnh đạo hoặc chỉ đạo. Về chế độ trách nhiệm, các quy định hiện hành nhìn chung chưa quy định rõ trách nhiệm của tập thể ban cán sự đảng, đảng đoàn và cá nhân từng thành viên ban cán sự đảng, đảng đoàn trong thực hiện nhiệm vụ chính trị và công tác cán bộ của ngành, đoàn thể cũng như công tác kiểm tra. Một số ban cán sự đảng, đảng đoàn chưa thực hiện nghiêm quy chế hoạt động, nguyên tắc tổ chức sinh hoạt đảng; việc phê bình và tự phê bình hạn chế, thiếu thẳng thắn, hiệu quả thấp.

Vì vậy, công tác kiểm tra, giám sát chưa phát huy hết được vai trò, vị trí trong việc ngăn ngừa, kịp thời xử lý các sai phạm của các tổ chức đảng và đảng viên, nhiều trường hợp để sai phạm ngày càng nhiều, gây hậu nghiêm trọng. Trước tình hình trên, đặc biệt là trước tình hình sai phạm của các bộ, ngành có chiều hướng gia tăng, UBKT Trung ương đã trực tiếp xử lý, xem xét, quyết định kỷ luật nhiều trường hợp và được dư luận quan tâm, ủng hộ, như các sai phạm của Ban cán sự đảng các bộ: Bộ Công thương; Bộ Thông tin và truyền thông; Bộ Giao thông Vận tải và một số  nhân...

Xuất phát từ tình hình thực tế và đòi hỏi của giai đoạn cách mạng mới, đang đặt ra yêu cầu rất cao đối với công tác kiểm tra của Đảng nói chung và hoạt động kiểm tra của ban cán sự đảng, đảng đoàn nói riêng phải bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng trong điều kiện phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Điều lệ Đảng thông qua tại Đại hội XII đã quy định ban cán sự đảng, đảng đoàn lãnh đạo công tác kiểm tra. Để lãnh đạo công tác kiểm tra của ban cán sự đảng, đảng đoàn các cơ quan Trung ương đạt chất lượng phải coi trọng việc củng cố kiện toàn mô hình tổ chức của ban cán sự đảng, đảng đoàn, hoàn thiện các quy định, hướng dẫn về phương pháp lãnh đạo công tác kiểm tra và không thể thiếu được việc kiểm tra, giám sát quá trình tổ chức thực hiện, trách nhiệm người đứng đầu ban cán sự đảng, đảng đoàn.

Để việc lãnh đạo công tác kiểm tra của ban cán sự đảng, đảng đoàn các cơ quan Trung ương đạt kết quả, cần chủ động, tích cực thực hiện đồng bộ một số giải pháp sau:

Một là, nâng cao nhận thức của ban cán sự đảng, đảng đoàn và các thành viên trong các tổ chức đó về vị trí, vai trò, trách nhiệm, sự cần thiết của công tác kiểm tra, giám sát của Đảng nói chung, về lãnh đạo công tác kiểm tra của ban cán sự đảng, đảng đoàn nói riêng.

Hai là, xây dựng, ban hành văn bản về lãnh đạo công tác kiểm tra của ban cán sự đảng, đảng đoàn. Coi trọng việc xây dựng phương hướng, nhiệm vụ, chương trình, kế hoạch để lãnh đạo công tác kiểm tra hằng năm

Ba là, hoàn thiện và tổ chức thực hiện tốt quy chế phối hợp giữa ban cán sự đảng, đảng đoàn với lãnh đạo cơ quan, thủ trưởng cơ quan; với các ban đảng Trung ương; với đảng ủy khối, đảng ủy cơ quan, ủy ban kiểm tra đảng ủy cơ quan; với thanh tra nhà nước, thanh tra nhân dân và với các đoàn thể chính trị trong cơ quan để lãnh đạo công tác kiểm tra.

Bốn là, tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư; hướng dẫn, theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, giám sát của Ủy ban Kiểm tra Trung ương đối với ban cán sự đảng, đảng đoàn các cơ quan Trung ương trong lãnh đạo công tác kiểm tra.

Năm là, kiện toàn cơ quan giúp việc, phối hợp với cấp ủy xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm tra; tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng cho các thành viên ban cán sự đảng, đảng đoàn và cán bộ giúp việc ban cán sự đảng, đảng đoàn.

Sáu là, coi trọng việc sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm về lãnh đạo công tác kiểm tra của ban cán sự đảng, đảng đoàn các cơ quan Trung ương để đề ra biện pháp thực hiện tiếp theo đạt kết qủa tốt./.

Thu Hoài