Nghĩ về tác phẩm “Thà ít mà tốt” của V.Lê-nin trong tình hình hiện nay của nước ta

10/06/2019 | 15:23 PM

Xem với cỡ chữ

Trước khi qua đời, Lê-nin đã để lại những bản di huấn bất hủ, được ví như những bản Di chúc, trong tác phẩm nổi tiếng mà nhiều nhà nghiên cứu lúc bấy giờ thường gọi là “những bài báo nhỏ”. Một trong những  tác phẩm nổi tiếng đó là “Thà ít mà tốt” được viết ngày 2-3-1923 và được đăng trên báo "Sự thật" (Pravđa) số 49, ngày 4-3-1923. Sở dĩ muốn nhắc lại riêng bài báo này của Lê-nin là vì, những lời nhắc nhở, thậm chí đến gay gắt, trong bài báo về tình hình bộ máy chính quyền nước Nga lúc bấy giờ cũng có phần nào đó na ná giống với bộ máy nhà nước, chính quyền các cấp cồng kềnh mà kém hiệu quả, cán bộ lãnh đạo, quản lý nhiều hơn nhân viên, không ít cán bộ, đảng viên “sáng cắp ô đi, tối cắp ô về”... ở ta trong giai đoạn vừa qua.

Hiện nay, việc sắp xếp bộ máy, tinh giản biên chế đã có tiến bộ, nhưng đây còn là “bài toán” chưa tìm ra lời giải nhanh chóng, tối ưu. Điều đặc biệt đặt ra là, tại sao trong bối cảnh đó, Lê-nin lại rất chú trọng, đề cao vai trò của công tác kiểm tra của Đảng cũng như vị trí của những Ủy viên Ban Kiểm tra Trung ương? Trong tác phẩm “Thà ít mà tốt” có nhiều vấn đề đặt ra, nhưng dưới góc độ công tác kiểm tra của Đảng thì có 2 vấn đề lớn đặt ra, cả 2 vấn đề lớn này đều có thể vận dụng trong công tác kiểm tra của Đảng ta trong tình hình hiện nay.

Trong bài báo “nhỏ” nói trên, Lê-nin đã nhận xét rằng: “Thế là đã năm năm, chúng ta ra sức cải tiến bộ máy nhà nước của ta. Nhưng đó chỉ là một hoạt động phí công, một hoạt động, qua năm năm, đã chỉ cho chúng ta thấy rõ rằng hoạt động đó chỉ là vô hiệu, thậm chí còn vô ích, hay thậm chí còn có hại là khác. Nhìn hoạt động phí công ấy thì tưởng là chúng ta công tác, nhưng thực tế, hoạt động đó đã làm cho những cơ quan và đầu óc của chúng ta đóng cáu lại”; rằng “tình hình bộ máy nhà nước của ta rất đáng buồn, nếu không muốn nói là rất tồi tệ, đến nỗi trước hết chúng ta phải suy nghĩ nghiêm chỉnh xem nên khắc phục những khuyết điểm của bộ máy ấy như thế nào”; rằng “Bộ dân uỷ thanh tra công nông hiện không có một chút uy tín nào cả. Mọi người đều biết rằng không có cơ quan nào mà tổ chức lại kém như những cơ quan thuộc Bộ dân uỷ thanh tra công nông của chúng ta”.

Lê-nin đã đưa ra một số giải pháp để khắc phục tình trạng tồi tệ nói trên của bộ máy, Người cả quyết rằng: “Muốn đổi mới bộ máy nhà nước của chúng ta, phải cố hết sức tự đặt cho mình nhiệm vụ sau đây: Phải tuân theo quy tắc này: thà ít mà tốt” và “một là học tập, hai là học tập, ba là học tập mãi, và sau nữa, phải làm sao cho học thức ở nước ta không nằm trên giấy hoặc là một lời nói theo mốt nữa”. Lê-nin còn chỉ ra một trong những cách học tập tốt nhất là cử những cán bộ ưu tú sang học tập kinh nghiệm quản lý của các nước phương Tây, có như vậy mới có kiến thức, kinh nghiệm và trình độ văn hóa để lãnh đạo, quản lý đất nước. Để những giải pháp đó thành hiện thực trong cuộc sống, Lê-nin lấy kiểm tra làm công tác “đột phá” vào những thành trì “cáu bẩn” của bộ máy nhà nước Nga lúc bấy giờ là công tác kiểm tra của Đảng. Trong tác phẩm “Thà ít mà tốt” nổi lên 2 vấn đề lớn về công tác kiểm tra của Đảng. Đó là:

Vấn đề lớn thứ nhất: Điều quan trọng đặc biệt là yếu tố con người, trong đó có những đảng viên ưu tú được lựa chọn vào làm Ủy viên Ban Kiểm tra Trung ương. Đó “phải là những người cộng sản không thể chê trách được” - theo Lê-nin, “cần phải nỗ lực lâu dài để huấn luyện cho họ hiểu biết những phương pháp và những mục tiêu công tác của họ. Rồi thì để giúp việc họ, cần phải có một số thư ký nhất định mà ta đã cẩn thận thẩm tra ba lần trước khi nhận”. Những Uỷ viên Ban kiểm tra trung ương có nhiệm vụ, dưới sự lãnh đạo của Đoàn Chủ tịch của họ, “xem xét đều đặn tất cả những hồ sơ và tài liệu của Bộ Chính trị”. Mặt khác, họ phải phân phối hợp lý thời gian của họ cho các công tác kiểm tra hoạt động hành chính của các cơ quan của ta, từ những cơ quan nhỏ nhất và có tính chất bộ phận cho đến những cơ quan cao nhất của Nhà nước”. Đồng thời với việc thực hiện nhiệm vụ công tác kiểm tra của Đảng thì, Lê-nin đã chỉ đạo các Ủy viên Ban Kiểm tra Trung ương phối hợp với các cơ quan, tổ chức đảng để kiểm tra, thẩm định, lực chọn kỹ càng phẩm chất, năng lực, tiêu chuẩn những cán bộ trước khi được nhận vào công tác tại các cơ quan nhà nước, trong đó có Bộ Dân ủy thanh tra. Điều kiện của các cán bộ trong các cơ quan, bộ máy nhà nước. Người viết: “Chúng ta phải lựa chọn đặc biệt cẩn thận những cán bộ của Bộ Dân uỷ thanh tra công nông, căn cứ vào một sự kiểm tra nghiêm ngặt nhất, chứ không khác được”. Các tiêu chuẩn đó là: Một là, họ được nhiều đảng viên cộng sản giới thiệu; Hai là, họ qua được một kỳ sát hạch chứng nhận rằng họ hiểu biết bộ máy nhà nước của chúng ta; Ba là, họ qua được một kỳ sát hạch chứng nhận rằng họ hiểu biết lý luận thường thức về bộ máy nhà nước của chúng ta, những nguyên tắc của khoa học quản lý, những giấy tờ sổ sách,v.v.;  Bốn là, họ phải phối hợp tốt công tác với những Uỷ viên Ban kiểm tra Trung ương và với Ban thư ký riêng của mình, sao cho chúng ta có thể đảm bảo cho toàn thể bộ máy chạy tốt”. Như vậy, với tư cách là một đảng cầm quyền, lãnh đạo, quản lý đất nước, ngay từ rất sớm, trong một bài báo “nhỏ” Lê-nin đã chỉ ra rất cụ thể sâu sát công tác lựa chọn, quản lý cán bộ cho các cơ quan nhà nước, trong đó đặc biệt chú trọng vị trí, vai trò của công tác kiểm tra cũng như của các Ủy viên Ban Kiểm tra Trung ương trong công tác này. Có như vậy nguyên tắc “thà ít mà tốt” mới được thực hiện một cách hiệu quả. Và theo Lê-nin thì “Làm được như thế thì sẽ không phải là một ảo tưởng nếu hy vọng rằng trong vài năm nữa, chúng ta sẽ có một cơ quan đủ khả năng làm tròn nhiệm vụ của nó, nghĩa là đủ khả năng tiến hành cải tiến bộ máy nhà nước của ta một cách có hệ thống, không mắc sai lầm, được sự tín nhiệm của giai cấp công nhân, của Đảng cộng sản Nga và của toàn thể nhân dân nước cộng hoà của chúng ta”.

Vấn đề lớn thứ hai. Đó là vấn đề không ngừng cố gắng học tập suốt đời của cán bộ, đảng viên mới có đủ trình độ, năng lực lãnh đạo, quản lý đất nước, xã hội và đủ uy tín trước quần chúng, nhân dân. Khẩu hiệu mà Lê-nin đề ra cho cán bộ, đảng viên là: “một là học tập, hai là học tập, ba là học tập mãi”. Theo tinh thần khẩu hiệu ấy, Lê-nin yêu cầu tất cả cán bộ, đảng viên, trong đó có cán bộ làm việc tại các cơ quan, bộ máy nhà nước, cả cán bộ làm công tác kiểm tra của Đảng đều “có nhiệm vụ phải học lý luận, nghĩa là lý luận về tổ chức công tác mà họ có ý định chuyên làm; họ cũng sẽ phải thực tập dưới sự lãnh đạo hoặc của những đồng chí có kinh nghiệm, hoặc của những giáo sư các viện nghiên cứu cao cấp về tổ chức lao động”. Học đi đôi với hành cũng là vấn đề lớn mà Lê-nin chỉ ra đối với tất cả cán bộ, đảng viên trong các cơ quan, tổ chức của Đảng, Nhà nước. Người khẳng định “dứt khoát không thể chỉ tiến hành hoạt động thuần tuý học viện ấy. Ngoài ra, họ sẽ còn phải chuẩn bị để làm những công tác mà tôi sẽ gọi một cách không ngại ngùng là công tác chuẩn bị đi săn, tôi không nói là săn bọn ăn cắp, mà là săn một hạng người cũng đại loại như thế, và để làm công tác phát minh ra những mánh lới nhằm che giấu những cuộc tiếp cận, những chiến dịch của họ”. v.v... đi đến chỗ tạo nên được một cơ quan, một là sẽ gương mẫu, hai là sẽ được mọi người tín nhiệm tuyệt đối, và ba là sẽ chỉ cho tất cả và cho từng người thấy rằng chúng ta đã thực tế cáng đáng được công tác của cái cơ quan cao cấp ấy, là Ban Kiểm tra Trung ương”. Qua đây, chúng ta có thể thấy được sự lường trước tài tình của Lê-nin khi chỉ ra nhiệm vụ học tập, nâng cao trình độ, trí tuệ của cán bộ, đảng viên, chẳng những nhằm góp phần quyết định vào việc kiến thiết, xây dựng chế độ mới mà còn đủ khả năng để “đi săn”, tức là ngăn ngừa, trừng trị những tội phạm tham nhũng, với nhiều máy lới, tủ đoạn tinh vi của phe cánh, nếu không học thì không phát hiện, trừng trị được.

Như vậy từ 2 vấn đề lớn trong một bài báo “nhỏ” như trên, đối chiếu với tinh thần Chỉ thị 28-CT/TW “Về nâng cao chất lượng kết nạp đảng viên và rà soát, sàng lọc, đưa những đảng viên không còn đủ tư cách ra khỏi Đảng”, chúng ta thấy hoàn toàn có thể vận dụng quan điểm nói trên của Lê-nin vào điều kiện hiện nay của Đảng, Nhà nước ta. Đó là thực “Thà ít mà tốt”. Vì Đảng ta là đảng cầm quyền, lãnh đạo toàn diện công tác cán bộ và thống nhất quản lý đội ngũ cán bộ, hầu hết cán bộ lãnh đạo chủ chốt của hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở đều là đảng viên. Do vậy:

1). Việc nâng cao chất lượng đảng viên, loại bỏ những đảng viên không đủ tư cách ra khỏi Đảng là bảo đảm chất lượng “đầu vào” cho đội ngũ cán bộ;

2). Vì là những người lãnh đạo, quản lý đất nước, dẫn dắt nhân dân đi theo con đường đã lựa chọn, cho nên, đảng viên cửa Đảng phải là những người đi tiên phong về nhiều mặt, nhất là bản lĩnh, trí tuệ, văn hóa. Chính vì vậy, học tập nâng cao trình độ, trau dồi kiến thức trong thời đại công nghiệp 4.0 là vô cùng quan trọng và cần thiết, nếu không Đảng sẽ tụt hậu không còn đủ năng lực lãnh đạo quản lý đất nước. Quán triệt, thực hiện khẩu hiệu của Lê-nin “một là học tập, hai là học tập, ba là học tập mãi” sẽ là nhân tố bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng ta;

3). Công tác kiểm tra của Đảng nói chung, của ủy ban kiểm tra các cấp nói riêng cũng như sự lựa chọn cho được những cán bộ làm công tác kiểm tra gương mẫu... chính là một trong những điều kiện tiên quyết, bảo đảm việc thực hiện 2 vấn đề lớn nói riêng và các nghị quyết, chỉ thị của Đảng ta nói chung./.     

Vũ Lân