Ngày Tết của đồng bào dân tộc Nùng xã Hải Yến

31/01/2019 | 10:08 AM

Xem với cỡ chữ

Năm nào cũng vậy, mỗi khi Tết đến, Xuân về, người dân xã Hải Yến, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn lại tất bật, náo nhiệt đón chào năm mới. Là xã hầu hết người dân đều là người dân tộc Nùng (chỉ có 1 gia đình dân tộc Tày) nên cách đón năm mới của đồng bào cũng rất riêng và độc đáo.

Trong những ngày Tết Nguyên Đán, cành đào đã trở thành biểu tượng không thể thiếu của các gia đình. Theo quan niệm cành đào với những cánh hoa rực rỡ bày trong nhà sẽ mang lại không khí Tết đậm đà hơn. Cùng với đó, Lá cờ Tổ quốc được các gia đình treo trang trọng ở trước nhà thể hiện tinh thần dân tộc, tính đoàn của bà con nơi đây.

Người dân trong xã nhộn nhịp sắm Tết từ ngày 28 tháng Chạp. Vào thời điểm này, các buổi họp chợ càng trở nên đông đúc. Công việc mua sắm phần lớn do phụ nữ đảm nhận. Còn đàn ông có nhiệm vụ sửa sang lại nhà cửa đón Tết. Tết của nguời Nùng thực sự bắt đầu bằng bữa cơm giải xui chiều 30, món ăn chủ yếu là thịt vịt. Vì người Nùng cho rằng, thịt vịt sẽ xoá sạch những xui xẻo của năm cũ. Đúng giao thừa mọi nhà đều thắp hương và mở rộng cửa để lộc vào nhà và để đón khách tới xông đất.

Trên bàn thờ tổ tiên của nguời Nùng không thể thiếu bánh chưng, gà thiến luộc, bánh kẹo, thịt lợn, mâm ngũ quả và hai cây vạn niên hương được đặt cạnh bếp, ngoài cửa. Người Nùng thắp hương không khấn. Hương trên bàn thờ tổ tiên không được tắt mà phải thắp liên tục trong những ngày Tết. Điều cấm kị đêm 30 và ngày mùng 1 Tết là đốt lửa ngoài đường. Bàn thờ của người Nùng có hai tầng; tầng trên có 1 bát hương và 5 hoặc 7 cái chén để thờ nàng tiên (tức Phật bà Quan âm Bồ tát), không thờ những món có mỡ lợn; chỉ thờ hoa quả, bánh kẹo và bánh chưng.

Các món ăn trong ngày Tết của người Nùng rất phong phú và đặc sắc, mang đậm dấu ấn dân tộc mình, như: Khẩu sly (bánh bỏng), chè lam, các loại bánh rán, mứt. Trong những ngày tết, các món ngọt thường được gia chủ mang ra tiếp khách, để khách vừa nhấp chén trà vừa tận hưởng sự ngon ngọt của món ăn dân dã. Bên cạnh đó người Nùng còn tự làm món mặn vừa ngon vừa lạ, đó là món “phung xoong” (lạp xườn), hương vị rất hấp dẫn. Đây là món ăn đặc sản mà chỉ trong ngày Tết của người Nùng mới có cơ hội được thưởng thức.

Đồng chí Lý Văn Đại, Bí thư Đảng ủy xã chia sẻ, những năm gần đây, kinh tế của xã đã có những bước phát triển mới; đời sống nhân dân được nâng lên càng làm cho không khí vui Tết, đón Xuân của nhân dân thêm vui tươi, đầm ấm. Là xã có nền kinh tế chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, những năm qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy, chính quyền, xã Hải Yến đã tích cực chuyển dịch cơ cấu cây trồng, dần hình thành các mô hình cây trồng, vật nuôi mang lại hiệu quả kinh tế. Trong đó, xã có hơn 200ha thông, hơn 100ha mận cơm, hồng và các cây ăn quả khác. Thời gian qua, trên địa bàn xã đã xuất hiện nhiều tập thể, cá nhân tiêu biểu; điển hình như: Tập thể thôn Bó Khuông với mô hình trồng sở, thông; thôn Nà Tèn với mô hình trồng hồng, mận cơm… Bí thư chi bộ trẻ làm kinh tế giỏi Chu Văn Cường, thôn Nà Tèn dù mới chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang các mô hình cây ăn quả được 3, 4 năm nay, song mỗi năm, thu nhập của gia đình anh sau khi trừ chi phí đạt 80 triệu đồng. Sắp tới, gia đình anh tiếp tục mở rộng thêm 1ha trồng hồng và chăn nuôi gia súc để nâng cao thu nhập.

Đồng chí Đại cho biết, năm 2016, Hải Yến đã được công nhận là xã đạt chuẩn nông thôn mới. Sau khi đạt chuẩn nông thôn mới, Đảng ủy xã luôn quan tâm đến việc duy trì, nâng cao chất lượng các tiêu chí. Đảng ủy xã đăng ký các nội dung đột phá về xây dựng, củng cố nông thôn mới như: Hoàn thành chỉ tiêu tuyển quân, thu ngân sách, kết nạp đảng viên mới, giữ vững tổ chức cơ sở đảng trong sạch, vững mạnh… Sau hơn 2 năm thực hiện, xã duy trì tốt 19/19 tiêu chí, trong đó, một số tiêu chí được nâng cao như: thu nhập bình quân đầu người đạt gần 30 triệu đồng/người/năm; tỷ lệ đường bê tông nông thôn đạt gần 90%; tỷ lệ hộ nghèo chỉ còn gần 2%…

 

Múa sư tử mèo của đồng bào dân tộc Nùng xã Hải Yến.

 

Trong những ngày Tết, người dân trong xã tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, thể thao vui Xuân, như: Ném còn, đá cầu, hát sli, đánh võ cổ truyền, đánh gậy…, và đặc biệt là múa sư tử mèo. Múa sư tử mèo của dân tộc Nùng xã Hải Yến được hình thành từ rất lâu đời. Bà con nơi đây thường biểu diễn múa sư tử vào các dịp lễ hội mừng Xuân, trung thu, ngày hội xuống đồng. Với quan niệm sự xuất hiện của sư tử là điềm lành, múa sư tử được đồng bào ưa thích vì nhiều vũ điệu khỏe khoắn, phù hợp tinh thần thượng võ của người miền núi. Người dân quan niệm múa sư tử sẽ xua đuổi được tà ma, làm ăn thuận lợi, mùa màng bội thu.

Hiện 7/7 thôn trên địa bàn xã đều đã thành lập được đội múa. Người dân tự góp tiền đầu tư trang phục và các dụng cụ biểu diễn như: Chiêng, trống, thanh la… Đặc biệt, đầu sư tử được người dân tự làm bằng nguyên liệu sẵn có và trang hoàng bằng những màu sắc sặc sỡ. Khuôn mặt mỗi con sư tử đều mang một sắc thái riêng. Ngày mùng 1 Tết, 12 con sư tử tập trung tại Trụ sở UBND xã để múa chúc mừng lãnh đạo xã một năm mới tốt lành. Lãnh đạo xã chúc Tết bà con, căn dặn, động viên bà con nâng cao tinh thần đoàn kết, nỗ lực tăng gia sản xuất để nâng cao đời sống vật chất cho gia đình và xây dựng phát triển quê hương. Sau đó, các đội múa trở về thôn tới các gia đình múa với quan niệm sư tử xuất hiện sẽ xua đuổi tà ma, diệt mọi ôn dịch, mang đến sự thái bình và một năm mới sung túc tới mọi nhà. Các chi bộ cũng cử người đến từng nhà để chúc Tết bà con, tạo sự gắn kết, gần gũi giữa người dân và chính quyền địa phương.

Tết cổ truyền của người Nùng xã Hải Yến là dịp để mọi người cùng cảm nhận được sự đổi mới của đất nước, làng bản, của đất trời, về lẽ tuần hoàn của tạo hóa và hân hoan nuôi niềm hi vọng sang năm mới kinh tế - xã hội phát triển. Một cái Tết vui tươi, đầm ấm nữa đang đến với đồng bào dân tộc Nùng xã Hải Yến./.

Anh Kiên