Malaysia đây mạnh xử lý vụ bê bối tham nhũng tại Quỹ 1MDB

30/12/2019 | 08:41 AM

Xem với cỡ chữ

Ngày 31-10-2019 vừa qua, Thủ tướng Malaysia Mahathir Mohammad cho biết nước này sẽ đề nghị chính quyền Mỹ chuyển giao 1 tỷ USD trong số tài sản mà Washington thu hồi được từ nhà tài phiệt Jho Low- nhân vật “trọng yếu” trong vụ tham nhũng khổng lồ siêu tai tiếng liên quan đến Quỹ đầu tư nhà nước Malaysia (1MDB) và cựu Thủ tướng Malaysia Najib Razak. Đây sẽ là bước tiến lớn của các cơ quan bảo vệ pháp luật Malaysia trong việc thu hồi tài sản công bị các đối tượng tham nhũng xà xẻo, tẩu tán, tiếp tục đưa đưa các thủ phạm ra ánh sáng công lý.

Quyết thu hồi tài sản “khủng” bị thất thoát

Trước đó, ngày 30-10, Bộ Tư pháp Mỹ thông báo bộ này đạt một thỏa thuận với nhà tài phiệt Jho Low về việc nhân vật này sẽ nộp lại khoảng 1 tỷ USD tài sản mà bản thân và gia đình biển thủ từ quỹ 1MDB. Đây là lượng tài sản lớn nhất từng thu hồi được trong một vụ điều tra chống tham nhũng tại Mỹ. Ông Low, đang bị buộc tội ở cả Malaysia cũng như Mỹ và hiện đang trốn chạy, đã đồng ý giao nộp các bất động sản có giá trị tại New York (Mỹ), London (Anh) và Thụy Sĩ, cùng nhiều tài sản khác....

Tuyên bố với báo giới, Thủ tướng Mahathir khẳng định những tài sản trên được mua bằng tiền của Malaysia và Kuala Lumpur có bằng chứng chứng thực điều này. Và theo các thỏa thuận được ký giữa Malaysia và Mỹ về phòng, chống tội phạm, chúng phải được trao trả cho Malaysia.

Chính phủ Malaysia cũng đang tìm cách xác định khối tài sản tiếp theo, trị giá ít nhất 18 tỷ ringgit (tương đương 4,34 tỷ YSD), liên quan vụ bê bối 1MDB. Phát biểu tại cuộc họp báo ngày 5-11, bà Latheefa Koya - người đứng đầu Ủy ban chống tham nhũng của Malaysia (MACC), cho biết Kuala Lumpur đang phối hợp với ít nhất 5 quốc gia để thu hồi số tiền này. Bà nhấn mạnh: "Đó là những gì chúng tôi đang triển khai... để xác định vị trí, điều tra và nghiên cứu xem các tài sản này ở đâu. Đó không chỉ là giao dịch một lần, mà là nhiều giao dịch, liên quan đến nhiều tầng nhiều cấp. Vì vậy chúng tôi cần hợp tác với các quốc gia khác". Bà Konya cũng không loại trừ khả năng dẫn độ Jho Low về Malaysia.

Được biết, trong số rất nhiều nhân vật VIP dính líu đến 1MDB, cái tên ở trung tâm vụ việc là nhà tài phiệt người Malaysia gốc Trung Quốc tên là Jho Low (hay Lưu Đặc Tá). Jho Low không chỉ đóng vai trò quan trọng trong vụ án tham nhũng ít nhất 4,5 tỷ USD này, mà còn khiến dân tình kinh sợ trước cách thức ông ta tiếp cận giới lãnh đạo cao cấp để có cơ hội trộm cắp và tiêu xài số tiền lấy được.

Sinh ra trong gia đình có truyền thống kinh doanh, được đào tạo tại nhiều trường đại học danh tiếng của Anh và Mỹ, Jho Low trở thành trung gian môi giới trong hoạt động của nhiều nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào Malaysia. Trong quá trình này, Jho Low kết thân với Riza Aziz, con trai ông Najib Razak- người sau này trở thành Thủ tướng, nhờ đó được “vào guồng” hoạt động tài chính ở cấp cao nhất ở Malaysia. Việc 1MDB được thành lập năm 2009, trước chính là vận may để Jho Low phất lên để cuối cùng trở thành một trong những chủ phạm chính của vụ đại án 1MDB. Trên danh nghĩa nằm dưới sự quản lý trực tiếp của Bộ Tài chính Malaysia, song thực tế 1MDB bị Thủ tướng đương nhiệm lúc đó Najib Razak điều khiển, thao túng, không chỉ thiếu sự giám sát minh bạch, mà công tác kế toán, kiểm toán cơ bản cũng không được tiến hành đầy đủ. Là bạn thân lâu năm của con trai Thủ tướng, lại có nhiều mối quan hệ và lọc lõi trên thương trường, Jho Low được Najib Razak ủy quyền điều hành, giúp ông ta kiếm tiền. Jho Low cho thành lập các công ty vỏ (shell corporation) để chuyển tiền từ 1MDB vào nhiều tài khoản ở Mỹ, châu Âu và Trung Đông, vung tiền mua sắm tài sản để “rửa” qua hệ thống tài chính các nước trên. Theo kết quả điều tra của cơ quan chức năng Mỹ, tiền biển thủ từ 1MDB bị Jho Low và các đồng phạm sử dụng để mua những tài sản đắt giá như máy bay tư nhân, du thuyền, dinh thự, kim cương, tác phẩm nghệ thuật nổi tiếng…, thậm chí rót vào hoạt động sản xuất phim ở Hollywood cũng như cổ phần trong nhiều công ty tư nhân.

Sau khi vụ tham nhũng tại 1MDB bị phanh phui năm 2015, quỹ này và những người liên quan là đối tượng của cuộc điều tra tham nhũng và rửa tiền tại ít nhất 6 nước. Jho Low “biến mất”, được cho là ẩn náu tại khu vực Trung Đông, nơi ông ta có thể được một số quốc gia cho “tị nạn”. Tuy nhiên, sự hợp tác giữa cơ quan chức năng Malaysia và với một số nước khác, trong đó có Mỹ, châu Âu và Singapore, cho phép lần theo những tài sản bị đánh cắp từ công quỹ Malaysia. Riêng tại Mỹ, Jho Low là mục tiêu trong 13 vụ kiện tịch thu tài sản với tổng trị giá hơn 700 triệu USD. Với 1 tỷ USD mà Jho Low sắp giao nộp theo thỏa thuận mới đây, tổng cộng nhà chức trách Mỹ có thể lấy được gần 1,7 tỷ USD tài sản từ ông ta. Trong số đó, hiện đã thu hồi 260 triệu USD, bao gồm siêu du thuyền Equanimity. Con thuyền đã trao trả Chính phủ Malaysia, được bán đấu giá ngày 3-4 vừa qua.

Liên tiếp hầu tòa

Thông tin và kết quả điều tra, xử lý từ các bên phối hợp đang tạo điều kiện để cơ quan chức năng Malaysia đẩy nhanh việc truy tố nhũng người chủ mưu.

“Khi còn đương chức, cựu Thủ tướng Malaysia Najib Razak từng ra lệnh xoá các thông tin quan trọng trong một báo cáo điều tra về 1MDB để tránh trách nhiệm pháp lý dân sự và hình sự”- các công tố viên Malaysia ngày 18-11 đưa ra khẳng định trên trong ngày xét xử đầu tiên của phiên tòa hình sự thứ 3 đối với ông Najib Razak về liên quan tới vụ bê bối Quỹ 1MDB.

Trình bày trước tòa, Trưởng Công tố Gopal Sri Ram nêu rõ, dù ông Najib cùng với tòng phạm Arul Kanda (cựu Giám đốc điều hành Quỹ 1MDB) không nhận tội tại Tòa Thượng thẩm Kuala Lumpur đối với cáo buộc trên, song kết quả ddiiefu tra cho thấy bị cáo đã lợi dụng vị trí của mình với tư cách Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Tài chính để chỉ đạo gỡ bỏ các thông tin quan trọng… “Cơ quan công tố sẽ chứng minh việc bị cáo Najib đã làm nhằm tránh trách nhiệm pháp lý về dân sự và hình sự với vai trò là 'người giật dây' 1MDB, cũng như trên các cương vị người đứng đầu Chính phủ và ngành Tài chính Malaysia”.

Đây là phiên tòa hình sự thứ ba đối với ông Rajib. Phiên tòa này bắt nguồn từ cuộc điều tra của cơ quan tổng kiểm toán thực hiện năm 2015 khi vụ bê bối Quỹ 1 MDB bùng phát. Các công tố viên đã cáo buộc ông Najib và tòng phạm Arul về tội lạm quyền. Cả hai có thể bị kết án tới 20 năm tù và bị phạt tiền nếu bị kết tội liên quan tới việc sửa đổi một báo cáo kiểm toán về quỹ bê bối này trước khi báo cáo này được nộp lên Ủy ban Kiểm toán nhà nước thuộc Quốc hội Malaysia vào tháng 3-2016.

Siêu du thuyền Equanimity- tài sản liên quan đến vụ tham nhũng tại Quỹ 1MDB- được nhà chức trách Malaysia thu hồi và bán với giá 126 triệu USD.

Trước đó, cựu Thủ tướng Malaysia trải qua 2 phiên tòa xét xử riêng rẽ. Trong phiên tòa hình sự thứ hai, ông Rajib bị cáo buộc 25 tội danh liên quan tới việc phát hiện gần 700 triệu USD trong tài khoản ngân hàng của ông, được cho là lấy từ Qũy 1MDB. Với số tiền khổng lồ và tình tiết phức tạp, phiên tòa này sẽ được nối lại vào ngày 6-1-2020 và có thể sẽ kéo dài. Phiên tòa đầu tiên diễn ra hồi tháng 8 vừa qua, liên quan đến việc biển thủ số tiền 42 triệu ringgit (khoảng gần 10 triệu USD) từ SRC International, vốn là chi nhánh của quỹ 1MDB. Dự kiến, ông Rajib sẽ bào chữa tại tòa vào ngày 3-12 tới về 7 cáo buộc đối với ông được đưa ra tại phiên này. Nếu bị kết tội, ông sẽ phải đối mặt với án tù 15-20 năm giam và bị phạt số tiền cao gấp 5 lần số tiền biển thủ.

Danh sách các cáo buộc và phiên tòa xét xử đối với cựu Thủ tướng Najib Razak sẽ còn tăng lên nhiều, khi các cơ quan điều tra Malaysia cho rằng ông ta đã tham gia một âm mưu "được lên kế hoạch tỉ mỉ" nhằm chiếm đoạt quỹ 1MDB. Không chỉ vậy, những tai tiếng mờ ám trong nhiều lĩnh vực kinh tế khác của Najib Razak và những người thân cận cũng đang được làm rõ, rất có thể dẫn đến những vụ án mới. Hồi đầu tháng 10-2019, Bộ trưởng Bộ Tài chính Malaysia Lim Guan Eng khẳng định chính phủ dưới thời Thủ tướng Najib Razak đã thiếu minh bạch trong quá trình thực hiện nhiều thương vụ mua bán bất động sản có tổng giá trị lên tới hơn 14 tỷ ringgit (hơn 4 tỷ USD) trong giai đoạn 2010-2017. Bộ trưởng Lim Guan Eng cáo buộc việc mua bán số bất động sản này không tuân thủ quy định của luật pháp khi chỉ có sự thoả thuận trực tiếp mà không thông qua đấu thầu theo quy trình pháp lý chặt chẽ, minh bạch. Thống kê cho thấy, kể từ năm 2010 tới tháng 9-2017, có 14 lô đất tại Kuala Lumpur và bang Selangor thuộc quản lý của Ủy ban Quản lý đất liên bang bị mua bán một cách mờ ám.

Ngoài “người đầu trò” Najib Razak, nhiều nhân vật dính líu đến 1MDB đang bị “chiếu tướng” với ưu tiên hàng đầu là thu hồi tài sản thất thoát. Cũng giữa tháng 10 vùa qua, MACC thông báo phạt 80 cá nhân và thực thể với cáo buộc nhận tiền từ 1MDB thông qua các tài khoản rửa tiền có liên quan đến ông Najib, với mức phạt có thể gấp 2,5 lần số tiền đã nhận. MACC cho biết đang tập trung để thu hồi 420 triệu ringgit (100 triệu USD) từ các cá nhân và thực thể này. Trong số này, có anh trai của cựu Thủ tướng, cựu thống đốc ngân hàng lớn thứ hai của Malaysia (CIMB), và cựu Chủ tịch Cơ quan Dầu cọ nhà nước (Felda), ông Shahrir Abdul Samad, nhiều đảng phái chính trị và tổ chức có liên quan đến liên minh cầm quyền của ông Najib thời đó. Từng bước nhưng chắc chắn, Malaysia đang “làm sạch” vụ bê bối được cho là “nỗi hổ thẹn của đất nước”./.

Phương Linh