Ecuador nghiêm trị quan tham

08/06/2020 | 15:14 PM

Xem với cỡ chữ

Ngày 7-4-2020, Tòa án Quốc gia Ecuador kết án cựu Tổng thống nước này Rafael Correa 8 năm tù giam với tội danh tham nhũng trong một phiên tòa xét xử vắng mặt do ông này đang định cư tại Bỉ cùng với gia đình. Cùng bị tuyên án 8 năm tù giam còn có cựu Phó tổng thống Jorge Glas và một số quan chức khác trong chính quyền của ông Correa (trải qua 2 nhiệm kỳ giai đoạn 2007-2017). Với phán quyết trên, ông Correa cũng bị tước quyền hoạt động chính trị trong thời gian 25 năm.

Dự án thủy điện Coca Codo Sinclair nhiều tai tiếng, từ hàng đống lỗi kỹ thuật đến nghi án tham nhũng.

Mạng lưới nhận hối lộ

Theo cáo trạng, cựu Tổng thống Correa là người đứng đầu một mạng lưới các quan chức chính quyền đã có hành vi nhận các khoản đóng góp “không phù hợp” cho Phủ Tổng thống, nhận tài trợ bất hợp pháp cho chiến dịch tranh cử để đổi lại việc trao cho các đối tác những dự án có giá trị lớn của nhà nước.

Tổng công tố Diana Salazar cũng cáo buộc ông Correa là người đã chỉ đạo mọi hoạt động phạm pháp trên mà không cần phải tham gia trực tiếp, đồng thời yêu cầu những người bị buộc tội phải đền bù 1,1 tỷ USD vì những thiệt hại mà nhà nước phải hứng chịu trong các hợp đồng do đường dây tham nhũng này thực hiện.

Việc tuyên án này kết thúc quá trình điều tra, luận tội kéo dài từ đầu năm 2018 đến nay với nhiều tranh cãi. Theo các phương tiện thông tin đại chúng Mỹ Latinh, các vụ việc tham nhũng tập trung phần lớn trong lĩnh vực năng lượng và hạ tầng, đặc biệt là ngành dầu khí. Trong thông điệp gửi đến công chúng, Tổng thống Ecuador đương nhiệm Lenin Moreno cho biết, theo kết quả cuộc kiểm toán đặc biệt của Chính phủ nước này đối với công tác đầu tư cơ sở hạ tầng ngành dầu khí với giá trị 4,9 tỷ USD trong 10 năm qua, khoảng một nửa trong số đó đã bị thất thoát nghiêm trọng do tham nhũng. Các kiểm toán viên phát hiện gần 2,5 tỷ USD thất thoát từ công tác thực hiện các công trình tại hai nhà máy lọc dầu lớn nhất của Ecuador là Esmeraldas và Refineria del Pacifico, đường ống dẫn dầu Poliducto Pascuales Cuenca, nguyên nhân chủ yếu là do tham nhũng. Tổng thống Lenin Moreno gọi đây là những hành vi “đáng xấu hổ và đầy tai tiếng”.

Các trường hợp trên được cơ quan công tố điều tra làm rõ trách nhiệm liên quan. Cụ thể, tại Nhà máy lọc dầu Esmeraldas, công tác nâng cấp nhà máy đã tiêu tốn tới 2,23 tỷ USD, cao gấp 3 lần ngân sách ban đầu là 754 triệu USD. Cách đây 3 năm, nhà máy này đã được báo cáo là hoàn thành cải tổ toàn bộ, tuy nhiên đến thời điểm kiểm toán (2019), phát hiện nhiều hạng mục sửa chữa, trùng tu đã không được tiến hành. Còn tại dự án Nhà máy lọc dầu Refineria del Pacifico, ngân sách chi cao hơn 23% so với dự kiến và những vướng mắc trong quá trình thực hiện cho thấy có dấu hiệu tham nhũng. Bên cạnh đó, hầu hết các nguồn cung dầu thô dài hạn cho nhà máy lọc dầu này với giá trị 1,5 tỷ USD đều bị bỏ ngỏ sau những bất đồng với một đối tác của dự án là Công ty Dầu mỏ nhà nước Venezuela - Petróleos de Venezuela (PDVSA). Còn tại dự án Đường ống dẫn dầu Poliducto Pascuales Cuenca, các kiểm toán viên cho biết, ngân sách ban đầu được hoạch định là 250 triệu USD, song cuối cùng lại tiêu tốn tới 623 triệu USD mà không có bằng chứng hợp lý. Với những vấn đề về kỹ thuật nghiêm trọng dẫn tới rò rỉ khí tại các đường ống, hiệu quả của dự án rất thấp. Các dự án này đều được thực hiện dưới thời cầm quyền của cựu Tổng thống Rafael Correa trong giai đoạn 2007-2017.

Ngoài ra, cựu Tổng thống Rafael Correa còn bị Viện Công tố Ecuador điều tra trong nghi án tham nhũng trong 8 hợp đồng mua bán giữa Công ty Dầu khí Petrochina của Trung Quốc và Công ty Dầu khí quốc gia Petroecuador. Giai đoạn 2009-2016, chính quyền của Tổng thống Rafael Correa nhận được khoản tín dụng lên tới 18 tỷ USD, chủ yếu là từ Trung Quốc, với lãi suất khoảng 7% trong 15 năm, trong đó một phhafn khá lớn được thanh toán bằng dầu mỏ- mặt hàng xuất khẩu giá trị nhất của Ecuador. Để giải quyết khoản nợ, nhà khai thác từ Trung Quốc được nắm giữ 80% lượng dầu xuất khẩu của Ecuador, trở thành bên nắm giữ độc quyền kiểm soát nguồn dầu thô xuất khẩu của nước này. Nghi án này xuất hiện khi trong số những tài liệu mật được tiết lộ trên mạng trong vụ “Hồ sơ Panama”, có một hồ sơ đề cập tới khả năng một số quan chức Ecuador nhận được 1 USD từ mỗi thùng dầu mà Petrochina khai thác được trong dự án đầu tiên mua lại của Petroecuador hồi năm 2009. Văn bản giải mật này cho hay Petrochina đã chuyển dầu thô khai thác được từ dự án trên cho công ty Castro Petroleum, đơn vị được cho là thanh toán các khoản hoa hồng sau đó tới các quan tham Ecuador. Số tiền thanh toán này được chuyển tới công ty Eston Trading Ltd., có trụ sở tại bang Nevada (Mỹ) và là công ty con của hãng luật Mossack Fonseca- “tác giả” của “Hồ sơ Panama” bị phanh phui từng gây chấn động thế giới hồi năm 2016.

Theo kết luận của tòa án, tiền “bẩn” từ các dự án trên được chuyển tới mạng lưới do ông Correa đứng đầu để phân phối tới các thành viên.

“Ăn tiền” từ khắp chỗ

Với bản án 8 năm mới tuyên, cựu Phó tổng thống Ecuador Jorge Glas lĩnh tổng cộng 14 năm tù giam. Không được may mắn như “sếp” Rafael Correa (đang cư trú tại Bỉ), ông Glas hiện thụ án 6 năm tù giam cũng vì tội tham nhũng. Trước đó, tháng 1-2018, ông bị bãi chức khi đang làm Phó tổng thống nhiệm kỳ thứ hai. Tới nay, ông Glas là quan chức cấp cao nhất của Ecuador bị kết án và ngồi tù trong vụ hối lộ liên quan tới Tập đoàn xây dựng Odebrecht của Bra-xin- một trong hai doanh nghiệp “đầu sỏ” trong đại án tham nhũng làm rung chuyển khắp Mỹ Latinh từ năm 2014 đến nay, cùng Công ty dầu khí quốc gia Bra-xin Petrobras,

Theo cơ quan công tố, ông Glas thông qua người bác họ Ricardo Rivera đã nhận số tiền hối lộ lên tới 13,5 triệu USD từ đại diện Tập đoàn Odebrecht ở Ecuador để đổi lấy việc chính phủ trao các hợp đồng cho công ty này. Báo cáo của Văn phòng Công tố Ecuador cho biết: “Những người bị giam giữ là một phần của mạng lưới tội phạm có tổ chức liên quan vụ án hối lộ của Odebrecht”. Trước đó, cựu Giám đốc điều hành của Tập đoàn Odebrecht tại Ecuador là Jose Conceicao khai nhận ông Glas nhận tiền hối lộ trong giai đoạn 2012-2016, từ khi còn giữ chức Bộ trưởng Bộ Các lĩnh vực chiến lược. Ông này cũng tố cựu Phó Tổng thống Ecuador là người đứng đầu một mạng lưới tham nhũng trong ngành xây dựng và năng lượng. Theo lời khai của ông Conceicao, Tập đoàn Odebrecht đã chi tổng cộng khoảng 33,5 triệu USD tiền hối lộ các quan chức Chính phủ Ecuador từ năm 2007 để đổi lấy việc nhận được hợp đồng xây dựng nhiều công trình cơ sở hạ tầng ở nước này.

Ông Jorge Glas còn bị dư luận chỉ trích mạnh về dự án thủy điện Coca Codo Sinclair trên sông Coca ở tỉnh Napo, nằm ngay bên dưới ngọn núi lửa Reventador thỉnh thoảng vẫn phun những cột tro bụi lên bầu trời. Các nhà địa chất và nhiều quan chức luôn phản đối việc xây đập ở đây, vì một trận động đất có thể quét sạch nó. Tuy nhiên, dưới sự thúc đẩy của ông Jorge Glas trên cương vị Bộ trưởng rồi Phó tổng thống, dự án thủy điện công suất 1.500 MW vẫn được khởi công năm 2010 với vốn vay và nhà thầu thi công từ Trung Quốc. Khánh thành năm 2016, đến nay công trình trị giá 1,7 tỷ USD này chưa bao giờ vận hành hết công suất vì hàng nghìn lỗi kỹ thuật, trong khi gần như mọi quan chức liên quan đến nó hoặc bị cầm tù hoặc bị kết án với các buộc tham nhũng khác nhau, gồm cựu Phó tổng thống Glas, cựu Bộ trưởng Bộ Điện lực Mosquera …, thậm chí cả một cựu quan chức chống tham nhũng đặc trách theo dõi dự án. Hiện tại, các cơ quan bảo vệ pháp luật Ecuador vẫn đang điều tra các nghi vấn tham nhũng và nhận hối lộ trong dự án này với nhiều chứng cứ “có sức nặng”.

Đáng chú ý, các nhân vật trên ngoài cương vị chính quyền, đều từng là lãnh đạo cấp cao của liên minh trung tả PAIS cầm quyền tại Ecuador. Các vụ bê bối trong 2 nhiệm kỳ Tổng thống của ông Rafael Correa đã làm giảm sút đáng kể sự ủng hộ dành cho PAIS trong các cuộc bầu cử Tổng thống và Quốc hội năm 2017. Chắc chắn, việc làm trong sạch nội bộ chẳng phải là sự vui vẻ nhưng là điều phải làm, vì sự phát triển ổn định của đất nước Ecuador, như ông Lenin Moreno, Tổng thống đương nhiệm và là nhà lãnh đạo PAIS khẳng định./.

Phương Linh