Báo chí với công tác kiểm tra, công tác kiểm tra với báo chí

19/06/2018 | 14:05 PM

Xem với cỡ chữ

Nền báo chí cách mạng nước ta được hình thành và phát triển trước khi Đảng ta ra đời (21-6-1925) mà người thầy, người sáng lập là nhà báo lỗi lạc: Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Chủ tịch Hồ Chí Minh. Từ khi Đảng ra đời, báo chí cách mạng nước ta đóng vai trò là vũ khí tư tưởng, phương tiện “tuyên truyền tập thể, cổ động tập thể”, theo sát từng bước trưởng thành của Đảng và sự nghiệp cách mạng. Đảng ta càng trưởng thành, cách mạng càng lớn mạnh, đạt được nhiều thành tựu vĩ đại, nhất là từ sau khi nước nhà giành được độc lập, thì nền báo chí cách mạng càng phát triển, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp cách mạng. Chính vì thế, không ít tờ báo, tạp chí ra đời sau khi Đảng được thành lập khá lâu cũng như đất nước độc lập, tự do, trong đó có tờ Tạp chí Kiểm tra của UBKT Trung ương hiện nay.

Cách đây gần 70 năm, tại Chiến khu Việt Bắc, Ban Thường vụ Trung ương Đảng (khóa I) đã ra Quyết định số 29-NQ/TW ngày 16-10-1948 do đồng chí Trường Chinh, Tổng Bí thư của Đảng, ký về việc thành lập Ban Kiểm tra Trung ương - Cơ quan kiểm tra chuyên trách đầu tiên của Đảng. Tuy nhiên mãi đến hơn 40 năm sau, tức là đầu những năm 90 của thế kỷ XX, Bản tin của Ủy ban Kiểm tra Trung ương sau đó là Tạp chí Kiểm tra ra đời và không ngừng phát triển cho đến ngày nay. Sự ra đời của Tạp chí Kiểm tra, sau khi Liên Xô và các nước XHCN ở Đông Âu sụp đổ, công tác xây dựng Đảng đặt ra nhiều vấn đề, thách thức, đánh dấu thời kỳ phát triển mới trong công tác nghiên cứu lý luận, hướng dẫn thực tiễn, tuyên truyền, cổ động công tác kiểm tra của Đảng; là tạp chí chuyên ngành đầu tiên về công tác kiểm tra.

Vậy, trước khi Tạp chí Kiểm tra ra đời, báo chí nước ta với công tác kiểm tra của Đảng là như thế nào? Như trên đã nói, công tác kiểm tra của Đảng là một trong những khâu quan trọng không thể thiếu trong công tác xây dựng Đảng cũng như trong mọi hoạt động của Đảng . Trong “Chánh cương vắn tắt của Đảng”, “Sách lược vắn tắt của Đảng”, “Chương trình vắn tắt của Đảng” và “Điều lệ vắn tắt của Đảng” đều có đề cập đến nhiệm vụ kiểm tra (có chỗ gọi là “điều tra”). Điều lệ Đảng Cộng sản Đông Dương nhiều chỗ đề cập đến công tác kiểm tra, kỷ luật của Đảng, chẳng hạn, có đoạn ghi: “Muốn cho sự chỉ đạo bôn-sê-vích được phát triển, thì các cơ quan thượng cấp (từ Trung ương cho tới tổng bộ, khu bộ) có thể gởi cho người hạ cấp kế đó (Trung ương xuống xứ ủy, xứ ủy xuống tỉnh...) để kiểm tra và chỉ đạo công tác của các địa phương”. Ngay từ đầu thành lập cho đến trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn luôn chú trọng công tác kiểm tra. Đó là cơ sở để sau này, Đảng ta đúc kết: “Lãnh đạo thì phải kiểm tra, không kiểm tra coi nhu không lãnh đạo”.

Cho đến trước khi Tạp chí Kiểm tra ra đời, công tác kiểm tra luôn luôn được nhiều tờ báo, tạp chí theo sát, thông tin, tuyên truyền, đề cập, tập trung vào một số nội dung nổi bật sau đây:

Trước hết, các bài nói, bài viết của Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh, nhất là giai đoạn sau Cách mạng Tháng Tám và trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp sau hòa bình ở miền Bắc, dù ký tên thật hay bút danh, đều dưới dạng một bài báo và được đăng tải, đưa tin, tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng. Các bài báo đó được coi như “kim chỉ nam” “sách gối đầu gường” của cấp ủy đảng và những người làm công tác kiểm tra;

Thứ hai, những văn kiện đại hội Đảng, các nghị quyết, chỉ thị, quyết định... của Đảng về công tác kiểm tra; các bài nói, bài viết của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các đồng chí lãnh đạo UBKT Trung ương qua các thời kỳ cũng được đề cập đầy đủ trên báo chí ở Trung ương cũng như địa phương;

Thứ ba, trong các dịp kỷ niệm Ngày thành lập Đảng, Ngày thành lập Ngành Kiểm tra, trong quá trình triển khai các nghị quyết, chỉ thị của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư liên qua  đến công tác kiểm tra hoặc các đợt tập huấn cán bộ làm công tác xây dựng Đảng... các báo, tạp chí ở Trung ương và báo chí cấp ủy đảng địa phương đều đăng hoặc viết bài về công tác kiểm tra của Đảng nói chung, của các cấp ủy đảng nói riêng;

Thứ tư, với sự phát triển của báo chí thuộc lĩnh vực xây dựng Đảng, trong đó có các tạp chí của các Ban xây dựng Đảng ở Trung ương và báo của các cấp ủy đảng địa phương, mảng đề tài về công tác kiểm tra luôn chiểm một vị trí quan trọng và có các biên tập viên, phóng viên chuyên trách theo dõi để đặt và viết bài, cập nhật những vấn đề liên quan đến công tác kiểm tra của cấp ủy đảng;  

Thứ năm, từ khi có Tạp chí Kiểm tra ra đời chuyên trách tuyên truyền về mảng công tác kiểm tra, các cấp ủy đảng, nhất là những người làm công tác kiểm tra nói riêng và công tác xây dựng Đảng nói chung, cũng như bạn đọc, có một diễn dàn riêng để trao đổi những vấn đề lý luận, kinh nghiệm từ thực tiễn, giải đáp thắc mắc, phản ánh tâm tư nguyện vọng, những vấn đề nổi cộm trong công tác kiểm tra của những người làm công tác kiểm tra, của các cấp ủy đảng cũng như của toàn Đảng ta.

Trong những năm gần đây, với sự mở rộng dân chủ trong Đảng, tăng cường kỷ cương, kỷ luật, UBKT Trung ương và cấp ủy đảng các cấp được giao thêm chức năng giám sát. Công tác kiểm tra, giám sát của Đảng có lúc, có nơi được coi là “bí mật”, đã được thông tin công khai, chính thức, kịp thời, mang đậm hơi thở cuộc sống, là một nguồn tài liệu rất quý báu và quan trọng đối với báo chí trong thời đại 4.0. Đồng thời, các văn bản có tính pháp quy, những bài viết, tư liệu được đăng trên Tạp chí Kiểm tra (hằng tháng) và trên Trang Thông tin điện tử UBKT Trung ương là nguồn nguyên liệu quý báu, sống động cho các báo chí khai thác viết bài. Cũng thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, nhất là các báo điện tử, những thành tích nổi bật, những đóng góp quan trọng của UBKT Trung ương và của không ít cấp ủy đảng, UBKT các cấp trong cuộc chiến chống “giặc nội xâm”, chống sự suy thoái của một bộ phận không nhỏ trong tổ chức, trong cán bộ, đảng viên, được “đưa ra ánh sáng” và được nhân dân biết đến ủng hộ. Có thể khẳng định rằng, chưa bao giờ kể từ ngày Đảng ta ra đời cũng như 70 năm sau khi UBKT Trung ương được thành lập đến nay, công tác kiểm tra lại ghi được những dấu ấn tốt đẹp trong lòng dân chúng, được nhân dân và báo chí quan tâm như hiện nay.    

Tuy nhiên, trước yêu cầu cấp thiết, những thách thức đặt ra với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, công cuộc phòng, chống tham nhũng, tiêu cực cũng như yêu cầu của quần chúng, nhân dân của các phương tiện thông tin đại chúng, đồng thời tiếp tục phát huy những thành tích của UBKT Trung ương, của UBKT các cấp đạt được trong những năm qua, đặt ra cho công tác kiểm tra, giám sát của các cấp ủy từ Trung ương tới địa phương, cơ sở một số vấn đề đối với báo chí như sau:

1. Viết về công tác xây dựng Đảng nói chung và công tác kiểm tra, giám sát nói riêng là đề tài khó đối với các phóng viên, biên tập viên cũng như các cộng tác viên báo chí. Một trong những yêu cầu để có bài báo hay về công tác kiểm tra, giám sát là phải có thời gian để am hiểu công tác này và phải có lòng say mê. Do nhiều nguyên nhân, các biên tập viên, phóng viên, cộng tác viên, trong đó có những cán bộ làm công tác kiểm tra, giám sát, thường thuyên chuyển công tác, thay đổi lĩnh vực công tác và do đó không còn viết về công tác kiểm tra, giám sát. Điều này cắt nghĩa tại sao ít có những “cây bút” “ăn đời ở kiếp” với nghề kiểm tra. Do vậy, để các báo, tạp chí, nhất là khối các cơ quan của Trung ương Đảng, cấp ủy đảng địa phương, có những cây bút gắn bó với nghề kiểm tra thì cần rất nhiều cơ chế, chính sách, thu hút, “giữ chân” họ;

2. Để có nguồn “nguyên liệu” bảo đảm chất lượng, dồi dào, phong phú, kịp thời, góp phần cho các cơ quan báo chí, các phóng viên, cộng tác viên lấy đó làm chất “bột” gột nên “hồ” làm ra cái “bánh ngon” thì Cơ quan UBKT Trung ương và UBKT các cấp cần là nơi cung cấp nguồn nguyên liệu đó. Thông báo sau các kỳ họp của UBKT Trung ương là rất quý và cần thiết nhưng chưa đủ. Bởi vì, đằng sau Thông báo đó là rất nhiều vấn đề nghiệp vụ công tác kiểm tra, giám sát cũng như những tình tiết, tư liệu quý là ý tưởng cho một bài báo hay. Vậy phóng viên, các cộng tác viên của cơ quan báo chí, kể cả của Tạp chí Kiểm tra, khai thác nguồn tư liệu này như thế nào, ở đâu... vẫn còn là một câu hỏi. UBKT các cấp được phép công bố thông tin tình hình kiểm tra, giám sát như thế nào, cơ chế cung cấp thông tin cho báo chí ra sao cũng là vấn đề đặt ra. Một trong những hạn chế hiện nay trong công tác kiểm tra, giám sát ở các cấp ủy là “bệnh thành tích”, ngại “vạch áo cho người xem lưng”... Đây là nguyên nhân của tình trạng “trên nóng dưới lạnh” hiện nay;

3. Để tạo nên gắn kết  chặt chẽ hơn nữa giữa UBKT các cấp với các cơ quan báo chí, với các phóng viên, cộng tác viên báo chí, nên chăng UBKT Trung ương có cơ chế, quy định việc giao ban báo chí hằng tháng và đột xuất (khi có vụ việc đột xuất xảy ra). Đây là nơi báo chí có thể tiếp cận với các nguồn thông tin chính thống của UBKT các cấp. Đồng thời, UBKT các cấp ủy giao cho một đơn vị là “đầu mối” cung cấp thông tin và tiếp nhận yêu cầu, phản ánh của bạn đọc qua báo chí;

4. Định kỳ hằng năm hoặc 6 tháng, lãnh đạo UBKT các cấp có cuộc gặp mặt với lãnh đạo với các cơ quan báo chí ở Trung ương và địa phương (có đại diện lãnh đạo báo và phóng viên, biên tập viên mảng công tác này,  người có bài viết đã đăng đi cùng) nhất là các báo chí đã có tin, bài về công tác kiểm tra, giám sát trong thời gian một năm hoặc 6 tháng trước đó để cung cấp thông tin, trao đổi, rút kinh nghiệm, giải đáp, giải trình, trả lời những câu hỏi thắc mắc giữa các bên với nhau. Không nên biến các cuộc gặp mặt này chỉ là sự hiếu hỷ, cảm ơn lẫn nhau mà là cuộc làm việc thật sự là một cuộc làm việc, cộng tác vì sự nghiệp công tác kiểm tra của Đảng. 

5. Sự quan tâm, lắng nghe và giải quyết những khó khăn của lãnh đạo UBKT cấp trên đối với phóng viên, biên tập viên, cộng tác viên của báo chí địa phương, cơ sở cũng là vấn đề đặt ra hiện nay. Do nhiều nguyên nhân, hiện nay không ít hiện tượng tham nhũng, tiêu cực ở địa phương, cơ sở không được cấp ủy đảng ở đó cho phản ánh trên báo chí ở cả địa phương và Trung ương. Nhiều phóng viên, cộng tác viên, quần chúng tâm huyết muốn viết nhưng có nhiều bất cập. UBKT cấp trên lại không quản lý những cán bộ theo quy định, nên có tình trạng “trên không với tới” dưới thì bao che. Do đó, UBKT cấp trên cũng cần có quy chế, quy định việc tiếp nhận thông tin, phản ánh của báo chí và có sự tham mưu chỉ đạo, giải quyết vấn đề ngay từ địa phương, cơ sở, không để tồn đọng, kéo dài không có sự kiểm tra, giám sát./.                                    

Vũ Ngọc Lân