Bài học qua kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm đối với Đảng ủy Thanh tra Bộ Xây dựng

27/05/2020 | 07:20 AM

Xem với cỡ chữ

Ngày 12/6/2019, dư luận xã hội không khỏi bức xúc vì Đoàn Thanh tra Bộ Xây dựng bị cơ quan công an bắt quả tang và khởi tố về tội “Nhận hối lộ” tại huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Điều đáng nói ở đây là một trong số người bị bắt là Trưởng đoàn Thanh tra lại vừa được điều động giữ vị trí Phó Trưởng phòng của Phòng Phòng, chống tham nhũng thuộc Thanh tra Bộ - một phòng quan trọng trong lực lượng phòng, chống tham nhũng của Bộ Xây dựng!

Trụ sở UBND huyện Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc – nơi đoàn thanh tra Bộ Xây dựng bị lập biên bản vì tội “nhận hối lộ”.

Xét thấy tính chất và hậu quả nghiêm trọng của những hành vi này, với vai trò, trách nhiệm của mình, để góp phần củng cố niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, làm rõ và xử lý nghiêm minh những tập thể, cá nhân có vi phạm, Ủy ban Kiểm tra (UBKT) Trung ương đã quyết định kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm đối với Đảng ủy Thanh tra Bộ Xây dựng trong việc lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ chính trị và công tác xây dựng Đảng, nhiệm kỳ 2015-2020.

Sự việc các cán bộ thanh tra bị bắt về tội nhận hối lộ chỉ là bề nổi ai cũng có thể thấy, nhưng điều quan trọng hơn là phải tìm ra và chỉ rõ được nguyên nhân sâu sa, cốt lõi, bao trùm đã dẫn đến sự việc để giúp tổ chức đảng, đảng viên có thể nhận thức và đưa ra biện pháp khắc phục, từ đó không để xảy ra vi phạm, khuyết điểm sau khi được kiểm tra. Do vậy, mặc dù xuất phát từ việc một số đảng viên, cán bộ thanh tra vi phạm pháp luật, bị khởi tố nhưng UBKT Trung ương đã quyết định nội dung kiểm tra chính đối với Đảng ủy Thanh tra Bộ Xây dựng tập trung vào: Việc lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ chính trị và công tác xây dựng Đảng. Đây là nội dung quan trọng bao trùm mọi nhiệm vụ của tổ chức đảng.

Dưới sự chỉ đạo thường xuyên, sát sao của Thường trực UBKT Trung ương, Đoàn kiểm tra đã lập kế hoạch, đưa ra gợi ý báo cáo đối với các tổ chức đảng, đảng viên và tiến hành thẩm tra, xác minh các tổ chức đảng, đảng viên liên quan. Quá trình thẩm tra, xác minh đã dần làm sáng tỏ các vi phạm, khuyết điểm tại Đảng ủy Thanh tra Bộ Xây dựng:

Trước hết, Đảng ủy đã vi phạm việc thực hiện Quy chế làm việc khi không đưa ra thảo luận, cho ý kiến về kế hoạch công tác năm của Thanh tra Bộ, trong khi kế hoạch công tác năm có tính chất rất quan trọng, xuyên suốt đối với hoạt động thanh tra trong năm như nêu rõ đối tượng, lĩnh vực, địa bàn cần thanh tra... Điều này dẫn đến nhiều hạn chế, vi phạm về sau trong quá trình thanh tra như: Không tập trung vào các dự án, chủ đầu tư có nhiều dư luận về sai phạm, là điểm nóng, mà dàn trải vào các đối tượng, dự án khác, không cân đối với số lượng cán bộ thanh tra; các chủ đầu tư tập trung nhiều vào các doanh nghiệp, là các đối tượng hay xảy ra tiêu cực. Đảng ủy cũng không thực hiện được việc giám sát các chi bộ trong việc triển khai quán triệt các chỉ thị, nghị quyết, UBKT Đảng ủy không tham gia ý kiến về công tác cán bộ.

Qua rà soát công tác cán bộ cho thấy: Số lượng cán bộ thanh tra là công chức nhà nước còn ít hơn số lao động hợp đồng đang được Thanh tra Bộ sử dụng làm công tác thanh tra. Điều này là bất cập rất lớn nhưng đã kéo dài hằng chục năm. Nghị định số 68/2000/NĐ-CP, ngày 17/11/2000 chỉ cho phép cơ quan hành chính nhà nước được thực hiện ký hợp đồng đối với một số loại công việc như lái xe, bảo vệ, nấu ăn, tạp vụ…Việc ký hợp đồng lao động làm công việc chuyên môn, ở đây là công tác thanh tra tại Thanh tra Bộ là không có căn cứ, quy định của pháp luật. Khoản 7, Điều 3, Luật Thanh tra năm 2010 nêu rõ: “Người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành là công chức được phân công thực hiện nhiệm vụ thanh tra của cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành”.

Trong Nghị định số 97/2011/NĐ-CP, ngày 21/10/2011 quy định về thanh tra viên, cộng tác viên thanh tra, tại Điều 21 quy định: Cộng tác viên thanh tra là người được cơ quan thanh tra nhà nước trưng tập tham gia Đoàn thanh tra. Cộng tác viên thanh tra là người không thuộc biên chế của các cơ quan thanh tra nhà nước; Điều 22 quy định tiêu chuẩn cộng tác viên thanh tra: “Cộng tác viên thanh tra là công chức, viên chức có phẩm chất đạo đức tốt, có ý thức trách nhiệm, liêm khiết, trung thực, công minh, khách quan, có chuyên môn, nghiệp vụ phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ thanh tra của cơ quan trưng tập”. Khoản 1, Điều 12, Nghị định số 07/2012/NĐ-CP, ngày 09/02/2012 quy định về cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành và hoạt động thanh tra chuyên ngành: “Người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành là công chức thuộc biên chế của cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành (sau đây gọi là công chức thanh tra chuyên ngành) có đủ điều kiện, tiêu chuẩn theo quy định của ngạch công chức đang giữ và các tiêu chuẩn cụ thể sau đây…”.

Số lao động hợp đồng đang được Thanh tra Bộ sử dụng làm công tác thanh tra là lao động thuộc Thanh tra Bộ nhưng khi xảy ra vi phạm pháp luật, Thanh tra Bộ ban đầu đã tránh né trách nhiệm, cho rằng lao động hợp đồng này là cộng tác viên, đã viện dẫn Điều 23, Nghị định 26/2013/NĐ-CP, ngày 29/3/2013 về tổ chức và hoạt động của thanh tra Ngành Xây dựng: Cộng tác viên thanh tra Ngành Xây dựng là công chức, viên chức, người am hiểu sâu về chuyên ngành, được Thanh tra Bộ Xây dựng, Thanh tra Sở Xây dựng trưng tập tham gia đoàn thanh tra. Cộng tác viên thanh tra Ngành Xây dựng là người không thuộc biên chế của các cơ quan thanh tra nhà nước… Song cộng tác viên theo quy định ở đây là đối tượng hoàn toàn khác, phải là người của cơ quan khác, không thuộc biên chế của Bộ Xây dựng, do Bộ trưng tập khi cần.

Công tác thanh tra là công việc khá đặc thù, cán bộ thanh tra là người có thẩm quyền đưa ra ý kiến về sự đúng, sai của tổ chức và cá nhân khác. Tuy nhiên, việc Bộ Xây dựng lại sử dụng nhiều lao động hợp đồng, hầu hết không phải là đảng viên; có những đoàn thanh tra chỉ có một người là công chức thanh tra, điều này là rõ ràng là rất nguy hiểm. Kết quả thanh tra hoàn toàn có thể bị ảnh hưởng hoặc quá trình thanh tra có thể bị các thành viên đoàn lợi dụng vì động cơ cá nhân, đó là chưa nói đến việc cử 2 chị em ruột vào không chỉ đoàn thanh tra tại Vĩnh Tường mà còn một số đoàn kiểm tra khác rất dễ mang đến sự thiếu khách quan trong quá trình thanh tra.

Bên cạnh đó, công tác cán bộ tại Đảng ủy Thanh tra Bộ còn có những vi phạm, khuyết điểm khác như để đồng chí Bí thư Đảng ủy phê duyệt quy hoạch cán bộ không đúng thẩm quyền (thẩm quyền thuộc về Chánh Thanh tra); phê duyệt quy hoạch chức danh cấp phòng đối với cả lao động hợp đồng...

Việc lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện công tác chuyên môn của Đảng ủy đối với Thanh tra Bộ cũng có nhiều vi phạm, tồn tại như: Xây dựng kế hoạch thanh tra chưa bám sát yêu cầu nhiệm vụ chính trị, còn dàn trải, không trọng tâm, trọng điểm, không tập trung vào những điểm nóng, dư luận bức xúc. Hầu hết các cuộc thanh tra đều vi phạm quy định về thời hạn thanh tra; nhiều kết luận, kiến nghị chưa rõ, chưa đúng, chưa cụ thể; chưa tương xứng với lỗi phạm; xử lý sai phạm, kiến nghị xử lý sai phạm không kịp thời, kiên quyết; có biểu hiện nể nang, né tránh, ngại va chạm nên chủ đầu tư tiếp tục vi phạm, gây hậu quả nghiêm trọng, có chủ đầu tư đã bị khởi tố hình sự,…

Đối với việc lãnh đạo thực hiện công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, kỷ cương, đạo đức công vụ, thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII, qua kiểm tra cho thấy Đảng ủy Thanh tra Bộ thực hiện chưa tốt, quản lý đảng viên chưa chặt chẽ, trong Đảng bộ còn một số cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, vi phạm pháp luật trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao. Sự việc rất nghiêm trọng tại huyện Vĩnh Tường xảy ra ngay sau khi xảy ra vụ việc tương tự của Đoàn thanh tra Nhà nước tỉnh Thanh Hóa với 5 cán bộ thanh tra bị khởi tố, bắt tạm giam về tội “Nhận hối lộ” trong khi làm nhiệm vụ thanh tra vào ngày 18/4/2019. Trước tình trạng trên, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 10/CT-TTg, ngày 22/4/2019 về vic “Tăng cưng x lý, ngăn chn có hiu qu tình trng nhũng nhiu, gây phin hà cho ngưi dân, doanh nghip trong gii quyết công vic”; Thanh tra Chính phủ cũng đã ban hành Chỉ thị số 769/CT-TTCP, ngày 17/5/2019 về việc “Tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính đối với công chức, viên chức và người lao động Ngành Thanh tra”. Rút kinh nghiệm từ những sai phạm trên, Đảng ủy Thanh tra Bộ Xây dựng đã liên tục yêu cầu tổ chức quán triệt tại cuộc họp các chi bộ trong tháng 4, tháng 5.

Căn cứ vào kết quả thẩm tra, xác minh, ngày 04/3/2020, tại Kỳ họp thứ 43, UBKT Trung ương đã kết luận: Đảng ủy Thanh tra Bộ Xây dựng đã vi phạm Quy chế làm việc, buông lỏng lãnh đạo, chỉ đạo, thiếu kiểm tra, giám sát, để xảy ra nhiều vi phạm, khuyết điểm trong công tác cán bộ, trong quản lý, giáo dục cán bộ, đảng viên và trong thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, để một số cán bộ, đảng viên suy thoái về đạo đức, lối sống, vi phạm pháp luật, nhận hối lộ trong quá trình thanh tra tại huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc, gây hậu quả rất nghiêm trọng. Đồng chí Phạm Gia Yên, nguyên Bí thư Đảng ủy, nguyên Chánh Thanh tra và đồng chí Nguyễn Ngọc Tuấn, Bí thư Đảng ủy, Chánh Thanh tra chịu trách nhiệm chính về những vi phạm, khuyết điểm của Đảng ủy Thanh tra Bộ Xây dựng; đồng chí Vũ Chí Cương, Đảng ủy viên, Bí thư Chi bộ, Trưởng Phòng Phòng, chống tham nhũng và đồng chí Bùi Anh Tuấn, Bí thư Chi bộ, Trưởng Phòng Giám sát, kiểm tra và Xử lý sau thanh tra chịu trách nhiệm người đứng đầu khi đơn vị có cán bộ, đảng viên vi phạm pháp luật và trách nhiệm cá nhân trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được phân công. Các đồng chí Nguyễn Thị Kim Anh, Phó Bí thư Chi bộ Phòng Phòng, chống tham nhũng; Đặng Hải Anh, cán bộ Phòng Thanh tra xây dựng 2; Nguyễn Thị Kim Liên, cán bộ Phòng Thanh tra xây dựng 3 đã vi phạm rất nghiêm trọng quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước trong quá trình thanh tra tại huyện Vĩnh Tường.

Tại Kỳ họp thứ 44, UBKT Trung ương đã quyết định thi hành kỷ luật: Khai trừ ra khỏi Đảng đối với các đồng chí Nguyễn Thị Kim Anh, cán bộ phòng Phòng, chống tham nhũng; Đặng Hải Anh, cán bộ phòng Thanh tra xây dựng 2. Cách tất cả các chức vụ trong Đảng đối với đồng chí Phạm Gia Yên, nguyên Bí thư Đảng ủy, nguyên Chánh Thanh tra Bộ. Cảnh cáo đối với đồng chí Nguyễn Ngọc Tuấn, Bí thư Đảng ủy, Chánh Thanh tra Bộ. Khiển trách đối với các đồng chí Vũ Chí Cương, Đảng ủy viên, Bí thư Chi bộ, Trưởng phòng Phòng, chống tham nhũng; Bùi Anh Tuấn, Bí thư Chi bộ, Trưởng phòng Giám sát, kiểm tra và xử lý sau thanh tra; Nguyễn Hải Thắng, Bí thư Chi bộ, Trưởng phòng Thanh tra xây dựng 2; Nguyễn Thị Kim Liên, cán bộ phòng Thanh tra xây dựng 3. Yêu cầu Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ Xây dựng thi hành kỷ luật đối với Đảng ủy Thanh tra Bộ Xây dựng nhiệm kỳ 2015 - 2020.

Trong quá trình thẩm tra, xác minh, Đảng ủy Thanh tra Bộ đã khắc phục kịp thời một số vi phạm, khuyết điểm như: Hủy bỏ, sửa đổi một số văn bản không phù hợp, giải quyết hầu hết các hợp đồng đối với lao động hợp đồng, cho ý kiến về xây dựng kế hoạch thanh tra… Sau kiểm tra, các vi phạm, khuyết điểm đã được Đảng ủy Thanh tra Bộ, các cá nhân nhận thức rõ, có biện pháp khắc phục để có thể tránh vi phạm, khuyết điểm về sau.

Từ các vụ việc xảy ra liên quan đến tình trạng nhũng nhiễu của các cơ quan thanh tra nêu trên, các cấp ủy, người đứng đầu cấp ủy cần thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ, quy chế làm việc; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát; công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức trong thực thi công vụ phải thực hiện bảo đảm thực chất; xử lý kịp thời, kiên quyết, nghiêm minh những vi phạm trong quá trình thực hiện công tác…

Những tập thể, cá nhân vi phạm quy định của Đảng, nhà nước đã nhận được hình thức kỷ luật nghiêm minh, những cá nhân vi phạm pháp luật sẽ có bản án thích đáng, qua đó, sẽ có nhiều bài học được rút ra, góp phần vào công cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, công cuộc chống suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống đang được đẩy mạnh trong toàn Đảng ta hiện nay./.

Đặng Trần Kiên

Phó Chánh Văn phòng, Cơ quan UBKT Trung ương