“Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”

01/07/2020 | 19:22 PM

Xem với cỡ chữ

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm sâu sắc đến công tác cán bộ, tư tưởng của Người về công tác cán bộ là di sản vô cùng quý báu của Đảng ta. Tìm hiểu, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay là một nhiệm vụ trong công tác xây dựng Đảng và là việc làm thường xuyên lâu dài, nhưng rất cấp thiết của toàn Đảng, toàn dân ta.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đánh giá vai trò quan trọng của cán bộ trong thực hiện công việc cách mạng. Người khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”(1), “Muôn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hoặc kém”(2). Người còn chỉ rõ: “Cán bộ là những người đem chính sách của Đảng, của Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành. Đồng thời, đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, cho Chính phủ hiểu rõ, để đặt chính sách cho đúng”(3). Từ yêu cầu của nhiệm vụ và tính chất hoạt động cách mạng rất khó khăn, mà người cán bộ phải có đạo đức cách mạng và đòi hỏi phải được đào tạo, rèn luyện. Chính vì vậy, ngay từ năm 1927, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành những trang đầu tiên trong tác phẩm “Đường cách mệnh” để nói về tư tưởng người cách mạng và Người chỉ rõ: “Không phải vài ba tháng, hoặc vài ba năm, mà đào tạo được một người cán bộ tốt. Nhưng cần phải công tác, đấu tranh, huấn luyện lâu năm mới được. Trái lại trong lúc tranh đấu rất dễ mất một người cán bộ”(4).

Để giúp cán bộ hoàn thành được vai trò, vị trí của mình trong việc thực hiện nhiệm vụ cách mạng thì việc đánh giá và sử dụng, bố trí đúng cán bộ là vấn đề quan trọng. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, đó là một việc không đơn giản, phải biết “dụng nhân như dụng mộc”. Muốn đánh giá và sử dụng đúng cán bộ đòi hỏi tổ chức đảng, những người trực tiếp làm công tác cán bộ cần: “Trước hết phải sửa chữa những khuyết điểm của mình; mình càng ít khuyết điểm thì cách xem xét cán bộ càng đúng”(5). Vì theo Người: “Đã không tự biết mình thì khó biết người”(6). Trong đánh giá và sử dụng cán bộ phải có lòng độ lượng, chí công vô tư; phải thẳng thắn đấu tranh tự phê bình và phê bình để biết người, biết mình. Tuyệt đối không được xuất phát từ sự cảm tình nể nang, từ sự yêu mến và thù ghét cá nhân, từ ý muốn chủ quan mà phải xuất phát từ yêu cầu nhiệm vụ, từ tính chất công việc và từ đạo đức, phẩm chất, năng lực của chính người cán bộ. Để làm được điều đó theo Hồ Chí Minh thì người làm công tác cán bộ phải thường xuyên tự tu dưỡng, rèn luyện học tập, thật sự “cầu thị tiến bộ” “chí công vô tư” có lòng tin vào con người. Đồng thời phải luôn cảnh giác và biết sửa chữa các chứng bệnh: “Tự cao tự đại, ưa người ta nịnh mình, do lòng yêu ghét của mình mà đối với người, đem một cái khuôn khổ chật hẹp mà lắp đặt vào tất cả mọi người khác nhau”(7). Người cho rằng: “Phạm một trong bố bệnh đó thì cũng như mắt đã mang kính màu, không bao giờ thấu rõ cái mặt thật của cái mình trông”(8).

Theo quan điểm, tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, việc bồi dưỡng, đánh giá, sử dụng cán bộ phải gắn chặt với đường lối, nhiệm vụ chính trị, với yêu cầu của công tác tổ chức của Đảng; gắn với trình độ, năng lực tổ chức thực tiễn biến đường lối, chính sách của Đảng thành hiện thực. Có dựa vào đường lối, chính sách, yêu cầu nhiệm vụ chính trị và nhiệm vụ công tác tổ chức của Đảng mới có cơ sở khách quan đòi hỏi tiêu chuẩn, năng lực, đạo đức đối với người cán bộ. Từ đó có sự thống nhất trong đánh giá, sử dụng cán bộ, có phương hướng đúng trong xây dựng con người, bảo đảm bố trí, sử dụng cán bộ đúng tiêu chuẩn, sở trường, giao việc đúng tầm. Như thế mới khai thác và phát huy hết khả năng, thế mạnh của người cán bộ, giúp họ hoàn thành tốt nhiệm vụ. Chỉ có dựa vào đường lối, yêu cầu nhiệm vụ chính trị và yêu cầu công tác tổ chức của Đảng thì mới có cơ sở để “biết rõ ràng cán bộ, mới có thể cất nhắc cán bộ một cách đúng mực”(9), biết bổ nhiệm cán bộ đúng lúc, biết thay thế kịp thời khi cần thiết. Qua đó giúp sức mạnh của tổ chức được nâng lên gấp bội, tạo được sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng, thực hiện thắng lợi đường lối chính trị. Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Mục đích khéo dùng cán bộ, cốt để thực hiện đầy đủ chính sách của Đảng và Chính phủ”(10). Cho nên yêu cầu khi đánh giá, khi cất nhắc dùng cán bộ phải trọng nhân tài, phải căn cứ vào phẩm chất, năng lực của người cán bộ và khả năng trình độ tổ chức thực hiện nhiệm vụ chính trị. Đánh giá, sử dụng cán bộ cần khách quan, tránh những chứng bệnh: “Ham dùng người bà con, anh em quen biết, bầu bạn… ham dùng những kẻ khéo nịnh hót… tránh những người tính tình không hợp với mình”(11).

Mỗi giai đoạn cách mạng, mỗi cương vị có những đòi hỏi, yêu cầu về tiêu chuẩn đức, tài của người cán bộ nhất định. Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, tiêu chuẩn cán bộ chính là “khuôn khổ lựa chọn” bao gồm hai mặt cơ bản thống nhất với nhau: Đó là đức và tài. Không thể đánh giá một cán bộ là có đức nếu trong công việc, nhiệm vụ hiệu quả không cao, không có đủ kiến thức để tiếp thu đường lối, chính sách của Đảng, tổ chức thực hiện sai lệch. Ngược lại, cũng không thể đánh giá một cán bộ là có tài, hoàn thành tốt nhiệm vụ khi cán bộ đó không được quần chúng mến phục, sa sút về phẩm chất, đạo đức. Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Có tài phải có đức, có tài không có đức tham ô, hủ hóa có hại cho nước. Có đức không có tài như ông bụt ngồi trong chùa, không giúp gì được ai”(12). Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng chỉ rõ đạo đức cách mạng là chí công vô tư, mình vì mọi người, biết đặt lợi ích chung căn bản của cách mạng lên trên lợi ích riêng của cá nhân; là suốt dời phấn đấu “phục vụ Đảng, phục vụ nhân dân”(13), chủ động sáng tạo phấn đấu cho mục tiêu lý tưởng của Đảng, kiên quyết đấu tranh quét sạch chủ nghĩa cá nhân.

Nói đến đạo đức cách mạng, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh đã hàm chứa tài năng của người cán bộ, đó là trình độ nắm vững và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin, đường lối chính sách của Đảng, Nhà nước và là sự hiểu biết khoa học kỹ thuật, sự am hiểu công việc và thành thạo chuyên môn; là khả năng nhận thức, phân tích, khái quát tình hình một cách nhanh chóng, chính xác; là năng lực tổ chức thực tiễn, tổng kết rút kinh nghiệm kịp thời đúng đắn; là năng lực độc lập quyết đoán, dám làm, dám chịu trách nhiệm, có óc phê phán trong tiếp nhận cái mới, cái tiến bộ, đấu tranh phê phán cái cũ, lạc hậu.

Trong đánh giá, sử dụng cán bộ đòi hỏi có quan điểm toàn diện, cụ thể, phát triển, phải có cách nhìn mở và động. Khi đánh giá cán bộ, bên cạnh việc gắn người cán bộ đó với nhiệm vụ cơ quan đơn vị, với yêu cầu của tổ chức, tiêu chuẩn cán bộ để làm căn cứ còn phải xem xét cán bộ đó thông qua hoạt động thực tiễn, kết quả hoàn thành nhiệm vụ được giao. Điều này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: “Xem xét cán bộ, không chỉ xem ngoài mặt mà còn phải xem toàn bộ cả lịch sử, toàn cả công việc của họ”(14) và “phải biết ưu điểm của họ, mà cũng phải biết khuyết điểm của họ, không nên chỉ xem công việc của họ trong một lúc, mà phải xem cả công việc của họ từ trước đến nay”(15). “Trước khi cất nhắc cán bộ, phải nhận xét rõ ràng. Chẳng những xem xét công tác của họ, mà còn phải xem xét cách sinh hoạt của họ. Chẳng những xem xét cách viết, cách nói của họ, mà còn phải xem xét việc làm của họ có đúng với lời nói, bài viết của họ không”(16).

Không xem xét, tìm hiểu cán bộ một cách toàn diện thì không có căn cứ để đánh giá cán bộ một cách chính xác. Tài và đức mà cán bộ có được đều trải qua một quá trình hình thành phát triển nhất định. Mọi ưu điểm, khuyết điểm của cán bộ hôm nay đều có nguồn gốc từ những sự việc của ngày hôm qua, không thể chỉ đánh giá cán bộ qua một việc nhất thời trước mắt mà phải qua nhiều việc, với cả một quá trình nhất định cả về tư tưởng và hành động. Trong đánh giá, xem xét cán bộ tránh tuyệt đối hóa, coi trọng một cách phiến diện hoặc coi nhẹ một mặt nào đó về tiêu chuẩn đức, tài. Một người cán bộ dù ở cấp nào, làm bất cứ công việc gì cũng phải bảo đảm có đủ đức và tài. Có đức mới có điều kiện để phát triển tài năng và có tài năng mới có ích. Mặt khác, có tài thì đức càng được củng cố và phát triển. Do vậy, việc bồi dưỡng, đào tạo, xem xét, đánh giá cán bộ phải “coi trọng cả đức và tài, đức là gốc”(17).

Trong điều kiện hiện nay, cán bộ của ta hoạt động trên nhiều lĩnh vực, nhiều tổ chức và nhiều ngành nghề với tính chất, yêu cầu nhiệm vụ khác nhau, thậm chí ngay trong một lĩnh vực, tiêu chuẩn của người cán bộ cũng khác nhau ở từng giai đoạn, cương vị. Do đó, khi đánh giá và sử dụng cán bộ phải hết sức linh hoạt, một mặt bám vào những tiêu chuẩn chung nhưng mặt khác phải biết định ra những tiêu chuẩn cụ thể cho từng chức danh để đánh giá, sử dụng cán bộ đúng đắn, chính xác. Khi xem xét những cán bộ đã phạm sai lầm phải hết sức tránh thành kiến, hẹp hòi, chỉ nhìn quá khứ, không thấy thực tại công tác của họ, từ đó không tạo cơ hội cho họ đứng vững và phát triển. Vấn đề này Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Người đời ai cũng có khuyết điểm. Có làm việc thì có sai lầm”(18)… “Một người cán bộ khi trước có sai lầm, không phải vì thế mà sai lầm mãi. Cũng có cán bộ đến nay chưa bị sai lầm, nhưng chắc gì sau này không phạm sai lầm”(19).

Tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề đánh giá, sử dụng cán bộ giúp chúng ta hiểu rõ và vận dụng tốt hơn quan điểm của Người vào thực tiễn cách mạng hiện nay. Quan điểm của Người mang tính cách mạng, khoa học và tính nhân văn sâu sắc, làm cơ sở lý luận để vận dụng và giải quyết vấn đề quan trọng: Vấn đề cán bộ - “gốc” của mọi công việc. Đồng thời góp phần gấp rút xây dựng chiến lược cán bộ cho thời kỳ mới.

Quán triệt tư tưởng của Người về vấn đề đánh giá, sử dụng cán bộ trong sự nghiệp đổi mới khi đất nước bước vào thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đòi hỏi chúng ta cần: “Đổi mới cả quan niệm và phương pháp đánh giá, bố trí, sử dụng cán bộ bảo đảm thật sự dân chủ với một quy trình chặt chẽ… khắc phục cách làm đơn giản, thành kiến, thiếu công tâm, dân chủ hình thức. Bố trí và sử dụng cán bộ phải đúng tiêu chuẩn và sở trường. Đề bạt bổ nhiệm đúng lúc, giao việc đúng tầm, thay thế kịp thời khi cần thiết… Xây dựng quy chế tuyển chọn cán bộ và tuyển chọn nhân tài”(20). Làm cho đội ngũ cán bộ có đủ đủ đức, tài, đủ bản lĩnh, vững vàng trong hiện tại và tương lai cũng chính là đưa sự nghiệp đất nước đi đúng con đường mà Đảng - Chủ tịch Hồ Chí Minh và Nhân dân ta đã lựa chọn - con đường xã hội chủ nghĩa.

Thực hiện tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ, tại Hội nghị lần thứ 12, Ban Chấp hành Trung ương khóa XII đã bàn về phương hướng công tác nhân sự khóa XIII. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng đã nhấn mạnh, kiên quyết không để lọt vào Ban Chấp hành Trung ương những người có một trong các khuyết điểm, như: Bản lĩnh chính trị không vững vàng; không kiên định đường lối, quan điểm của Đảng; có biểu hiện cơ hội chính trị, tham vọng quyền lực, xu nịnh, chạy chọt, tham nhũng, quan liêu, cục bộ, vận động cá nhân, phe cánh, lợi ích nhóm; thiếu chính kiến, thấy đúng không bảo vệ, thấy sai không đấu tranh. Vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ, mị dân, chuyên quyền, độc đoán, không công bằng, công minh trong đánh giá, sử dụng cán bộ, trù dập người thẳng thắn đấu tranh, phê bình. Để nội bộ mất đoàn kết nghiêm trọng hoặc để xảy ra tham nhũng, thất thoát, vụ việc tiêu cực lớn ở địa phương, cơ quan, đơn vị. Không chịu nghiên cứu học hỏi; bảo thủ, trì trệ, làm việc kém hiệu quả, nói nhiều làm ít, nói không đi đôi với làm. Ý thức kỷ luật kém, không chấp hành sự điều động, phân công của tổ chức, uy tín thấp. Kê khai tài sản không trung thực, có biểu hiện giàu nhanh, nhiều nhà, nhiều đất, nhiều tài sản khác mà không giải trình rõ được nguồn gốc; bản thân hoặc vợ, chồng, con có lối sống thiếu gương mẫu, lợi dụng chức quyền để thu lợi bất chính. Vi phạm quy định về lịch sử chính trị hoặc chính trị hiện nay…

Công tác chuẩn bị nhân sự Đại hội XIII của Đảng được xác định là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, là nhiệm vụ “then chốt” của “then chốt”, có liên quan đến sự sống còn của Đảng, vận mệnh của chế độ, sự phát triển, vững mạnh của đất nước. Bởi vậy, từng cơ quan, địa phương, từng cán bộ trực tiếp tham gia vào công tác chuẩn bị phải nhận thức đầy đủ, sâu sắc trách nhiệm của mình, toàn tâm, toàn ý lo cho công việc chung, phải đặt lợi ích của Đảng, của đất nước, của nhân dân lên trên hết, trước hết./.

-------------

1,2,3,4- Hồ Chí Minh Toàn tập, NXB Sự thật-Hà Nội, 1984, Tập 4,tr 452; tr 487; tr 487; tr 503

5,6- Hồ Chí Minh Về công tác cán bộ, NXB Sự thật-Hà Nội, 1974, tr 37; tr 38

7,8,9, 10- Hồ Chí Minh Toàn tập, NXB Sự thật-Hà Nội, 1984, Tập 4, tr 497; tr 498; tr 499

11, 15,16- Hồ Chí Minh Toàn tập, NXB Sự thật-Hà Nội, 1984, Tập 4, tr 502

12- Hồ Chí Minh bàn về giáo dục-Nxb Giáo dục, Hà Nội, 1962, tr 136

13, 14- Hồ Chí Minh về công tác cán bộ, NXB Sự thật-Hà Nội, 1974, tr 87; tr 38,39

17- Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, Nxb CTQG, HN, 1996, tr 145-146

18,19- Hồ Chí Minh Toàn tập, NXB Sự thật-Hà Nội, 1984, Tập 4, tr 497; tr 504

20- Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, Nxb CTQG, HN, 1996, tr146-147.

Đỗ Hùng Cường

Hàm Vụ trưởng Vụ Trung ương I, Cơ quan UBKT Trung ương