Thành quả từ phát huy nội lực

17/01/2020 | 09:32 AM

View with font size

Nhắc đến miền Trung là nhớ đến thiên tai, bão lũ và hạn hán bởi khí hậu khắc nghiệt.Bởi vậy, cuộc sống của người dân nơi đây luôn phải gánh muôn vàn khó khăn, gian khó. Song, nhờ "luồng gió mới" của Chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM) vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên hôm nay đã khởi sắc, làng quê đổi mới, sản xuất phát triển, đời sống vật chất, tinh thần của người dân nâng cao. Hơi thở mùa Xuân đang hiện hữu trên những vùng quê dọc miền Trung...

Nghề trồng hoa Tết đem lại hiệu quả kinh tế ở huyện nông thôn mới Hòa Vang (Đà Nẵng).

Trong tiết trời mưa nặng hạt và se lạnh những ngày cuối năm, chúng tôi có dịp ghé thăm một số miền quê Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, đâu cũng thấy những con đường trải nhựa, bê tông chắc chắn, nhà văn hóa khang trang, các mô hình sản xuất hiệu quả, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân... Những kết quả đáng mừng này đã làm lên bức tranh NTM đa sắc, “sơn thủy hữu tình” giữa đại ngàn.

Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, bao gồm 13 tỉnh, thành phố với tổng diện tích 98.895 km2, dân số hơn 15 triệu người (có hơn 40 đồng bào dân tộc thiểu số cùng sinh sống); với 1.424 xã thực hiện xây dựng NTM. Sau 10 năm triển khai thực hiện Chương trình xây dựng NTM, cả 2 vùng có 604/1.424 (42,41%) xã đã được công nhận đạt chuẩn NTM; 9 đơn vị cấp huyện được Thủ tướng Chính phủ công nhận đạt chuẩn NTM; 61 khu dân cư được công nhận NTM kiểu mẫu...

Đạt được những thành quả trên, trong suốt 10 năm qua, các địa phương  đã chú trọng ưu tiên nguồn lực đầu tư để xây dựng mới, nâng cấp hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn, góp phần thay đổi đáng kể diện mạo nông thôn, bước đầu cơ bản đáp ứng được nhu cầu phát triển sản xuất và đời sống của người dân. Điển hình như: Cả 2 vùng có khoảng 11.000 km đường giao thông nông thôn được xây dựng mới bằng bê tông, nhựa hóa; 100% số xã có điện lưới quốc gia và hơn 99% số thôn, bản có điện. Trường học các cấp được đầu tư và nâng cấp trang thiết bị; trạm y tế các xã trong vùng được đầu tư xây dựng mới, cải tạo, nâng cấp; nhà văn hóa thôn, bản, ấp đã thực sự trở thành nơi sinh hoạt văn hóa cộng đồng, thể thao chung thu hút nhiều người dân tham gia.

Bên cạnh đó, phát triển sản xuất gắn với cơ cấu lại ngành nông nghiệp đã được các địa phương tập trung chỉ đạo, thực hiện theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững, nâng cao lợi thế cạnh tranh các sản phẩm ngành hàng. Nhiều địa phương đã chủ động tổ chức các Lễ hội, Festival ngành hàng, nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ, xúc tiến thương mại, thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực chế biến, đồng thời quảng bá và thúc đẩy phát triển du lịch; một số tỉnh đã và đang có những mô hình du lịch nông thôn phát triển mạnh, thu hút được khách du lịch và từng bước mở ra hướng mới thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn. Sau hơn 1 năm triển khai Chương trình OCOP, bước đầu đã đạt được những kết quả nhất định, góp phần thúc đẩy phát triển những sản phẩm đặc sản các địa phương. Tổng số sản phẩm dự kiến được chuẩn hóa đến 2020 của 2 vùng là 582 sản phẩm, chiếm 15,8% cả nước. Đã xuất hiện nhiều HTX nông nghiệp hoạt động có hiệu quả, trong đó có HTX doanh thu hằng năm đạt trên 10 tỷ đồng (HTX dịch vụ nông nghiệp tổng hợp Anh Đào, tỉnh Lâm Đồng); số lượng HTX tham gia dịch vụ tiêu thụ nông sản cho xã cũng tăng lên (từ dưới 10% trước đây lên 20,5%). Các mô hình sáng tạo để nâng cao sinh kế cho người dân cũng được chú trọng phát triển, như mô hình làng hoa, làng nghề gắn với du lịch Homestay. Nhờ đẩy mạnh phát triển sản xuất, thu nhập bình quân đầu người năm 2018 khu vực nông thôn của các tỉnh: vùng DHNTB đạt khoảng 27,87 triệu đồng/người; vùng TN 30,45 triệu đồng/người.

Công tác bảo vệ môi trường và cải tạo cảnh quan nông thôn đã được các tỉnh, thành thuộc 2 vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên ưu tiên bố trí nguồn lực thực hiện. Nhiều mô hình cải tạo cảnh quan ở thôn, buôn được các địa phương áp dụng sáng tạo, phù hợp với điều kiện thực tế, như các mô hình: “Đường hoa thay cỏ dại”, trồng hoa xóa tụ điểm rác thải của tỉnh Quảng Nam; trồng hoa, trồng cây xanh dọc hai bên đường giao thông; con đường bích họa,... tạo nên diện mạo mới ở nông thôn. Một số địa phương đã có các giải pháp để khắc phục, khó khăn trong việc cung cấp nước sạch cho người dân. Một số địa phương đã chỉ đạo các xã tập trung xây dựng mô hình “Khu dân cư kiểu mẫu”, hình thành các khu dân cư nổi bật về cảnh quan đường làng, ngõ xóm “sáng, xanh, sạch, đẹp” để triển khai nhân rộng.

Chất lượng đời sống văn hoá tinh thần của người dân vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên ngày càng được nâng cao. Với đặc trưng văn hóa đa dạng, đậm đà bản sắc của hơn 40 dân tộc thiểu số sinh sống trên địa bàn, thời gian qua, các địa phương đã chú trọng hơn đến công tác bảo tồn, phục dựng các giá trị văn hóa truyền thống (câu lạc bộ Cồng chiêng của Đắk Nông, hát Bài chòi của Quảng Nam; các lễ hội truyền thống của đồng bào dân tộc Bana, E đê, Gia rai, Cơ Tu,...), phát huy khai thác các di sản văn hóa đã được công nhận để phát triển kinh tế du lịch, nhất là mô hình du lịch cộng đồng, trải nghiệm sản xuất nông nghiệp, thu hút khách du lịch đến tham quan...

Nổi bật là, một số tỉnh đã đề ra và thực hiện các giải pháp trong xây dựng NTM có hiệu quả, như: Quảng Nam với giải pháp kết hợp phát triển sản xuất nông nghiệp để thu hút khách du lịch trải nghiệm ở nông thôn, bước đầu đem lại hiệu quả cả về kinh tế, xã hội lẫn môi trường, tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho người dân nông thôn thông qua việc tạo thu nhập trực tiếp từ sản phẩm nông nghiệp, cũng như từ việc cung cấp các sản phẩm dịch vụ cho du khách. Du lịch nông nghiệp, nông thôn giúp nâng cao ý thức trong xây dựng môi trường, văn hóa, cảnh quan văn minh, xanh, sạch, đẹp ; đồng thời, làm phong phú thêm các sản phẩm du lịch hiện có, thúc đẩy sản xuất, tạo ra các sản phẩm mới ở địa phương.

Đối với tỉnh Đắk Lắk, đã được quan tâm đầu tư, hỗ trợ ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, nhất là ở thành phố Buôn Ma Thuột đã xây dựng được nhiều mô hình nông nghiệp đặc trưng có giá trị kinh tế cao, thu hút đông đảo người dân trong và ngoài tỉnh đến tham quan, học tập. Những mô hình nông nghiệp tiêu biểu, như: Làng thỏ Ea Tu (hơn 6.000 con); các sản phẩm bơ trái Dakado, Trịnh Mười; HTX dệt thổ cẩm Tơng Bông ở buôn Tơng Jú, xã Ea Kao; các trang trại nấm dược liệu; mô hình vườn thanh long Cư Êbur (trên 120 ha); hồ tiêu trĩu hạt xã Hòa Thuận (năng suất 5-6 tấn/ha)...Một số sản phẩm đặc trưng đã khẳng định thương hiệu, như: Cà phê Kiên Cường (đặc biệt cà phê chồn) là sản phẩm thường xuyên được đặt hàng từ các nước và: Đài Loan, Hàn Quốc, Đan Mạch, Trung Quốc, kể cả Nhật Bản là quốc gia khó tính về chất lượng...Các giống hoa phong lan nhân giống từ công nghệ sinh học ở Hòa Khánh đã được cung cấp đến nhiều tỉnh trong cả nước. Những sản phẩm đặc trưng đã và đang mang lại nguồn thu nhập cao cho nông dân, góp phần tăng tỷ trọng giá trị kinh tế hằng năm của địa phương.

Ở tỉnh Lâm Đồng, hiện nay, từ việc phát triển sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, các doanh nghiệp đã tiếp cận công nghệ hiện đại, tiến bộ kỹ thuật mới và thực hiện liên kết với người dân, tạo nên nhiều chuỗi nông sản có giá trị thương hiệu được thị trường trong và ngoài nước ưa chuộng như: Rau, hoa, chè, cà phê, cá nước lạnh...

Qua thực tiễn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM của các địa phương của 2 vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, có thể rút ra những bài học kinh nghiệm.Thực tiễn triển khai cho thấy, ở nơi nào người đứng đầu cấp ủy, chính quyền, đoàn thể thực sự quan tâm vào cuộc thường xuyên, quyết liệt thì kết quả xây dựng NTM sẽ có chuyển biến rõ nét cả về số lượng và chất lượng đạt chuẩn. Để đẩy nhanh tiến trình xây dựng NTM trên địa bàn, từng địa phương phải có cách làm phù hợp với điều kiện thực tế, lựa chọn các nội dung, nhiệm vụ ưu tiên để thực hiện; vận dụng sáng tạo cơ chế chính sách của Trung ương, có phương thức huy động các nguồn lực phù hợp; phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế sẵn có gắn với ứng dụng khoa học công nghệ, thu hút doanh nghiệp đầu tư phát triển sản xuất, kinh doanh; kịp thời phát hiện các mô hình hay, cách làm sáng tạo, các phong trào thi đua hiệu quả để triển khai nhân rộng, tạo sức lan tỏa trên địa bàn. Bên cạnh đó, phải có hệ thống chỉ đạo, đồng bộ, hiệu quả; có bộ máy giúp việc đủ năng lực, chuyên nghiệp, sát thực tế và phát huy vai trò của người dân chủ thể của người dân.

Một mùa xuân mới lại về, không khí rộn rã, rạo rực, vui tươi trên khắp những vùng quê NTM ở các tỉnh, thành Duyen hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Những đổi thay, khởi sắc, chuyển mình ở những vùng nông thôn là cơ sở để người dân yên tâm, tin tưởng lao động sản xuất, phấn đấu xây dựng cuộc sống no ấm, hạnh phúc, với nhiều kỳ vọng mới phát triển hơn nữa trong tương lai./.

Lương Đức